72 



DZIAŁ III. — BOTANIKA I ZOOLOGIA. 



ko o czemś osobliwem, przynajmniej w Europie zachodniej i środkowej, a jako 

 na dowód, że rośnie na dębach w Polsce, powoływał się na notatkę Ferdynan- 

 da Karo, nadesłaną mu w zielniku roślin podlaskich, oraz na cytatę z Konrada 

 Wallenroda 1 ). 



Jak głęboko zakorzeniło się u nas przekonanie, że jemioła w Polsce na 

 dębie się nie spotyka, świadczy okoliczność, że dwaj doskonali znawcy flory 

 polskiej, profesorowie M. Raciborski i J. Rostafiński, do tego obozu się zali- 

 czają. „W kraju naszym — pisał w r. 1893 we „Wszechświecie", pierwszy 

 z nich— dotychczas jemioły na dębie żaden botanik nie dostrzegł " Tak samo 

 kategorycznie wyraża się w tym względzie w wielkiem swem dziele prof. J. 

 Rostafiński (Średniowieczna historya naturalna, Kraków 1900, cz. 1, str. 149): 

 „jemioła... u nas na sośnie i brzozie, na dębie się nie trafia, chociaż znajduje- 

 my taką wzmiankę w Konradzie Wallenrodzie, ale to jest tylko licentia poe- 

 tica." f -o do Konrada Wallenroda, to zgadzam się, że może to być licentia 

 poetica — lecz wiele innych podań przez botaników dostarczonych, stanowczo 

 do tej kategoryi nie należy. Od lat bowiem z górą 150 datują się podania 

 o tym pasorzycie na dębach w Polsce. 



Jeden zpierwszych, Krystyan Henryk Erndtl, doktór filozofii i medycyny, 

 lekarz nadworny króla polskiego, w swem Viridarium Varsaviense (Dresdae, 

 1730), pisał, że jemioła w okolicy Warszawy rośnie głównie na brzozach i dębach 

 („in betulis et querea potissimum hic proyenit" 1. c. str. 131). Podanie to je- 

 dnak wraz z wieloma innemi z jego Viridariuin należy położyć na karb niedo- 

 kładnej obserwacyi lub wielkiej łatwowierności autora (w razie jeśli podał tę 

 wiadomość z ustnej cudzej relacyi); gdyż właśnie w okolicach Warszawy je- 

 mioła zda je się wyłącznie tylko na sosnach się spotyka, o czem już wyżej była 

 mowa 2 ). 



Bardziej zasługujące na wiarę podanie spotykamy u uczonego jezuity Ga- 



') Tak u białowieskiego dębu, jeżeli myśliwi, 



Ogień tajemny wznieciwszy, rdzeń głęboko wypalą: 

 Wkrótce lasów monarcha straci swe liście powiewne, 

 Z wiatrem polecą gałęzie, nawet jedyna zieloność, 

 Dotąd mu czoło zdobiąca, uschnie korona jemioły. 



{Powieść Wtijdcloty). 



Prócz tej cytaty Aschersona, możnaby za K. Łapezyńskim („Flora Litwy' w „Panu Ta- 

 deuszu''), przytoczyć jeszcze inny ustęp z Mickiewicza, mający rzekomo służyć za dowód 

 rośnięcia na Litwie jemioły na dębach. Mianowicie w księdze XI „Pana Tadeusza" tak 

 opowiada Gerwazy o tym ostatnim: 



Wszystko mu się udało: czy wydrzeć gołębie 



Na wieży, czy jemiołę oberwać na dębie. 



{I'an Tadeusz, ks. XL) 

 2 ) Może być też, że Viscuni quercinum v. quernum zapamiętał sobie Erndtl jako le- 

 karz z wykładów M ateriae medicae, a ponieważ przed Lineuszem nie odróżniano rosnącego 

 na dębach Loranthusa od jemioły (Viscum), mógł mniemać, że gdzie są dąbrowy (jak 

 koło Warszawy), a jemioły na innych drzewach podostatkiem, tam nie trudno na- 

 potkać ją i na dębie. 



