74 



DZIAŁ III. — BOTANIKA I ZOOLOGIA. 



dębie na Litwie i Wołyniu kategorycznie zaprzeczył x ) (porównaj Naturhisto- 

 rische Skizze von Lithauen, Volhynien und Podolien Edwarda Eichwalda, 

 str. 153, do których cały dział botaniki, jak tam wyraźnie zaznaczono, opra- 

 cował S. B. Gorskij. Przy zdaniu tern obstawał zapewne do końca życia swe- 

 go, skoro w kilkanaście lat później Waga w swej Florze (tom II, str. 656), pi- 

 sze: „Znakomity nasz botanik, prof. S. B. Górski z Wilna, zapewniał mnie, 

 że jemioła nigdy na dębie nie rośnie; że to jest inny krzew pasorzytny (Lo- 

 ranthus europaeus). z postaci do niej podobny"... 



Oczywiście, że do Litwy (ani też Wołynia) nie można stosować tego do- 

 mysłu Górskiego, gdyż północna granica zasiągu Loranthusa tak wysoko na 

 północ nie sięga. Zresztą na Wołyniu ostatniemi czasy prof. J. Schmalhausen 

 z Kijowa odkrył stanowisko jemioły dębowej pod Ostrogiem. Pozostaje jesz- 

 cze odszukać ją na Litwie. 



Dr. W. Dybowski poszukuje — • jak donosił o tern we „Wszechś wicie" 

 (JSIa 15 z r. 1893) — od lat kilkunastu jemioły dębowej na Litwie, lecz mimo na- 

 znaczonej dość znacznej nagrody gajowym, dotąd bezskutecznie. Podobnież 

 i ja wraz z pp. Ejsmondem i Drymmerem podczas badań florystycznych w r. 

 1887 w puszczy Białowieskiej, naznaczyliśmy gajowym zachęcającą nagrodę 

 za odszukanie w zimie (kiedy ją najłatwiej zauważyć), jemioły na dębie i za- 

 pamiętanie tego drzewa w puszczy, lecz w rok później na nowej wycieczce 

 w tamte strony dowiedzieliśmy się o ujemnym skutku poszukiwań. 



Po latach więc z górą stu, od czasów Opisania roślin Jundziłła starszego 

 (1791), sprawa jemioły dębowej na Litwie jeszcze nie może być załatwiona. 



Księdza Kluka pominęliśmy rozmyślnie w tym chronologicznym prze- 

 glądzie pisarzów naszych, mówiących o jemiole dębowej w Polsce, na tej sa- 

 mej zasadzie, na jakiej nie zatrzymaliśmy się na żadnym z naszych zielnika- 

 rzów, piszących też o jemiole dębowej lub „jemiole dębowem;" gdyż wiado- 

 mości te, jako z obcych autorów zaczerpnięte, bynajmniej się do kraju nie od- 

 nosiły — i prawie, co szczególniej sza, bez wyjątku, dotyczyły innej zupełnie ro- 

 śliny — gązownika (Loranthus europaeus L.), nieodróżnianego aż do czasów Li- 

 neusza od jemioły. To co mówi Kluk o jemiole dębowej w swym Dykcyona- 

 rzu (tom III, Ng 1466) — „dawni lekarze największą skuteczność mniemali być 

 w tej jemiole, która na dębach rośnie, lecz niesłusznie; różnica bowiem albo 

 nie jest żadna, albo bardzo mała" — wcale nie dowodzi, by ją sam na dębie 

 w kraju spotykał. A że właśnie jemioła dębowa „dawnych lekarzy" pocho- 

 dziła z gąze wnika (Loranthus), świadczy choćby Farmakognozya J. Trappa 

 (Warszawa, 1869), gdzie powiedziano (tom I, str. 159): „jemioła dębowa praw- 

 dziwa (Viscuin cjuercinum s. ąuernum verum s. veterum), otrzymuje się z gą- 

 zewnika swojskiego (Loranthus europaeus L.)." Gązewnik zaś jako w wie- 

 ku XVIII w Polsce botanicznie nie odróżniony, nie był ks. Klukowi znany, 

 nic też o nim w swym Dykcyonarzu nie mówi. Nie dziw więc, że nie znając 



') „In Birkenwaldern Lith. und. Volh., sehr. hiiufig; nie findet es sich aber auf 



Eichen." 



