1 



DZIAŁ TV. — ANTROPOLOG I A T ARCHEOLOGIA PRZEDDZIEJOWA. 



wego na drugą stronę rzeki przejazdem płytkim, bez mostu (jak to widzimy 

 na planie u dołu na lewo). Następnie droga ta na lewym brzegu Prądnika, 



kilkadziesiąt kroków od rzeki, przecina wylot Wąwozu smardzewskiego 



1 rozwidla się. Doliną Prądnika idzie dalej z biegiem rzeki u stóp Góry smar- 

 dzewskiej, aż do jej końca przy domu Kluczewskiego, około 700 kroków, 

 i znów przeskakuje przez rzekę brodem płytkim bez mostu na brzeg prawy, 

 nieco powyżej małego wodospadu, podążając ku wsi Swawoli. Bozwidlenie 

 górne tejże drogi przy Wąwozie smardzewskim wspina się obok domu sołtysa 

 Jabłońskiego po zachodnim stoku Góry smardzewskiej, i prowadzi przez las 

 i pola na wschód ku wsi Smardzewice, a na południe do wsi Maszyce*). Od 

 tejże drogi leśnej po prawej stronie Wąwozu smardzewskiego idąc w górę, od 

 domu sołtysa Jabłońskiego, wspina się wśród złomów skał i pięknego las" 

 kręta ścieżka do wsi Smardzewice. 



Cała Góra smardzewska, zajmująca rozwidlenie południowe między Wą- 

 wozem smardzewskim a doliną Prądnika, pod względem geologicznym .składa 

 się z grubej masy gliny dyluwialnej, spoczywającej bezpośrednio na potężnych 

 pokładach wapienia jura białego. Z powierzchni gliny, pokrytej warstwą zie- 

 mi roślinnej szarej lub czarnej, występują tu i owdzie obnażenia skalne wa- 

 pienia w mniej lub więcej stromych urwiskach. Z nich pięć największych na- 

 rysowałem na dołączonym planie topograficznym, a mianowicie: przy Wąwo- 

 zie smardzewskim, na północnej stronie góry, piętrzy się Skala Lmihnoa (no- 

 sząca to miano od nazwiska właściciela gruntu). O paręset kroków niżej tuż 

 przy wąwozie mijamy Skalą podwójną, kształtu wieży olbrzymiej z przyległą 

 piramidą skalną. Około sto kroków niżej w północno-zachodnim kącie góry 

 sterczą potężne ściany Puhaczej skali/. Od strony doliny Prądnika, tuż nad 

 drogą wiodącą z Ojcowa, mijamy Cygańską skałą spiczastą, w postaci pirami- 

 dy. Nakoniec na południowym stoku góry wśród lasu widnieją złomy Zaję- 

 czej skały, wznoszącej się powyżej pola i domu włościanina Kluczewskiego. 

 Tu dolina Prądnika rozszei'za się nieco i tworzy zatokę, oddzielającą Górę 

 smardzewską od sąsiedniej Góry kopcowej, do której lewym brzegiem rzeki 

 prowadzi ścieżka oznaczona na planie. 



Taki jest ogólny układ topograficzny i geologiczny Góry smardzewskiej. 



Wymienione powyżej obnażenia skalne obejmują dziewięć mniejszych 

 i większych jam czyli schronisk i jaskiń (z wyjątkiem Podwójnej skały, która 

 żadnego nie zawiera). Największa i najważniejsza jest tam Puhacza jaskinia 

 w skale tejże nazwy. Drugiem co do ważności zabytków jest Schronisko głó- 

 wne w Cygańskiej skale; po drugiej stronie tejże skały znajduje się małe 

 Schronisko dolne nie zawierające wcale zabytków przedhistorycznych, podo- 

 bnie jak i Schronisko górne w tejże skale. W Zajęczej skale trzy schroniska: 

 dolne, górne i średnie czyli główne dostarczyły niewielu zabytków. Podo- 



*) Na której gruntach leży słynna Jaskinia maszycka zbadana przez Ossowskiego. 



