12 



DZTAL TV. — ANTROPOLOGIA T ARCHEOLOGIA PRZEDDZIEJOWA. 



i twardej w dotknięciu. Druga kszałtu foremnego równologloboku, o kantach 

 zaokrąglony cli, długa 13 cm, szeroka 8, z piaskowca wapnistego, służyć mo- 

 gła jako osełka lub też kamień żarnowy do rozcierania ziarna przy pomocy 

 tłuczka krzemiennego opisanego powyżej. 



3) Wyrobi/ kościane w liczbie 12, w porównaniu z krzemiennerai pod 

 względem ilościowym przedstawiają się bardzo skromnie; wszelako interesu- 

 jące są ze względu na sposób obrobienia i to, że mimo wielkiej obfitości krze- 

 mienia na miejscu, mieszkańcy ówcześni próbowali jednak zastosowania in- 

 nych materyałów na wyrób narzędzi. Większość owych wyrobów kościanych 

 jest łupana w podobny sposób jak krzemień. Mimo tego grubego łupania 

 otrzymywano kształty dość regularne. 



Najpiękniejszym i naj staranniejszym wyrobem jest tu łopatka podobna 

 do łyżki bez trzonka, kształtu jaki dziś jeszcze panuje u ludów wschodnich 

 w Turkiestanie, na Kaukazie i w Azyi mniejszej. Koniec wąski zachował się 

 w całości, szerszy odłamany. Długość zachowanej części łopatki wynosi 

 8 cm, szerokość największa 3 1 / 2 - 



Strzałki są różnej wielkości i kształtu: trójkątne, liściowate, lancetowa- 

 te. Najmniejsza ma długości 3 1 /, cm, największa lO 1 ^, wyrobiona jest z że- 

 bra w kształcie rohatyn, znalezionych w większej ilości przez Ossowskiego 

 w pobliskiej Jaskini maszyckiej na tymże lewym brzegu Prądnika. 



1) Wyroby gliniane z Jaskini puhaczej przedstawiają wszystkie stopnie 

 rozwoju, począwszy od naczyń grubo w ręku lepionych chropowat}^ch lub 

 gładkich, aż do wytwornie zdobionych naczyń wielkich, a nawet i na krążku 

 garncarskim toczonych. 



W stosunku do wielkich ilości narzędzi krzemiennych w tej jaskini 

 i w porównaniu z innemi jaskiniami sąsiedniemi, szczątków naczyń glinianych 

 czyli skorup było tu niewiele bo zaledwie 30 i kilka funtów. Licząc na wagę 

 na średniej wielkości naczynie grubo w ręku lepione około 2 funty, dawałoby 

 to ilość naczyń całych około 15. Ze skorup ozdobnych jednak widać, że z je- 

 dnego naczynia zostaje w jaskini niekiedy zaledwie parę lub kilka skorupek. 

 Obliczenie przeto ilości naczyń w Jaskini puhaczej na 30 w naszym wykazie 

 jest raczej zbyt małe niż zaduże. 



Podobnie jak w innych sąsiednich jaskiniach naczynia gliniane i tu były 

 wyrabiane z materyahi obficie na miejscu znajdującego się, mianowicie z gli- 

 ny i ziemi gliniastej mniej lub więcej oczyszczonej z okruchów kamieni i ma- 

 łych głazików kwarcowych, jakie się w skorupach tu i owdzie napotykają. 

 Powierzchnia skorup bywa jużto grubo chropawa, już wygładzona bardzo 

 starannie aż do połysku. Grubość skorup naczyń większych dochodzi miej- 

 scami do 2 cm, mniejszych tylko 1 / 2 cm. Stopień wypalania rozmaity, prze- 

 ważnie słaby, powierzchowny. Znaczna ilość skorup jest nawskroś czarna 

 przez całą grubość przełomu jednako *). Kolor skorup na powierzchni roz- 

 maity: szary, szarożółty, ceglasty, czerwony, brunatny, cznarny. 



*) Według doświadczeń robionych przeżeranie w garncami, naczynia, ulepione w rę- 

 ku z iłu czerwonego i brunatnego w stanic .surowym, po wypaleniu były całkiem czarne. 



