MATK.KYAl.Y DO KIZYoi '• RA KI I IEZIOBA WIGIERSKIEGO. 



9 



Wschód niemi, i wpadająca tu pod wsią Cimochowizną. wychodząca zaś pod 

 wsią Magdalenowem i zmierzająca na południowy wschód do Niemna. 



Kształt jeziora Wigierskiego przypomina powygryzany z brzegów i nad- 

 łamany w środku rogal (ob. plan); jeden róg, najbardziej bezkształtny, zde- 

 formowany licznemi zatokami i półwyspami, z 'których największy i najdalej 

 w jezioro wysunięty jest półwysep Wigierski, skierowany jest ku północy, do- 

 chodząc do wsi Tartak, przez którą przechodzi szosa, wiodąca z Suwałk do 

 Sejn. Na północ od szosy tej leży spore czworokątne jezioro Perty, zbiera- 

 jące wody zapomocą kilku rzeczek i licznych źródeł nadbrzeżnych z nizinnej 

 północnej, zachodniej i wschodniej okolicy, i zlewające je następnie pod wsią 

 Tartak — do wspólnego zbiornika — jeziora Wigierskiego. Analogicznie z tein 

 drugi róg „rogala", skierowany ku zachodowi, łączy się pod wsią ( iawrychy 

 (albo Ga wrych-Ruda) z jeziorami: Czarnem i Płocicznem, zbierającemi wodę 

 źródlaną z otaczających je pagórków morenowych (ob. plan 2). Zachodnia cześć 

 tego rogu, zadartego na końcu nieco ku północy, nosi nazwij ., Wigierek", al- 

 bo Wigier Pacowskich (należały niegdyś do dóbr Paców). Granica Wigierek, 

 dzieląca je od Wigier właściwych, albo „Kamedulskich", (X' - - R) podług 

 wskazówek miejscowych włościan oznaczona była niegdyś słupami (palami) 

 drewnianeini, obitemi zewnątrz blachą miedzianą i wbitemi głęboko w dno 

 jeziora. Jeden z tych słupów miał istnieć przy ujściu rzeczki, odprowadzają- 

 cej tu wody z jeziorka Okrągłego; drugi zaś — na brzegu przeciwległym połu- 

 dniowym. ■ Pomiędzy słupami temi — jak głosi podanie — przeciągniętą miała 

 być olbrzymia sieć druciana, odgradzająca Wigry właściwe od Wigierek Pa- 

 cowskich, a to w celu powstrzymania ryb, które 00. Kameduli w swych posia- 

 dłościach starannie hodowali, przywożąc je niekiedy z daleka -bo aż z Włoch. 

 Po mozolnych poszukiwaniach udało się nam jeden z tych słupów odnaleźć: 

 leży on wywrócony na dnie jeziora o 7 — 8 m od brzegu południowego 

 (koło X'), prawie naprzeciw ujścia do Wigier owej rzeczki, wychodzącej 

 z jeziorka Okrągłego. Znaczna głębokość (koło 15 m) nie pozwoliła nam 

 szczegółowej zbadać tego słupa; leży on zamulony i roślinnością wodną przy- 

 kryty, jednym końcem ku brzegowi, drugim zaś — ku głębi zwrócony. Wystu- 

 kiwania przy pOmocy sondy zdawały się potwierdzać': to podanie, że slup ten 

 pokryły jest metalem. Wzdłuż tego zachodniego rogu jeziora przechodzi 

 granica, dzieląca powiat Suwalski od Augustowskiego. Do tego ostatniego na- 

 leżą wsie Bryzgiel, Krusznik i Zakąty. 



Jak północny róg jeziora urozmaicony jest licznemi zatokami koło Tar- 

 taku, Rosochatego-Rogu, Cimoehowizny i Leszczówka, tak tu. odnogi, roz- 

 członkowania rogu zachodniego tworzą wspomniane już wyżej, wymierzone 

 przez nas jeziorka: Czarne, Płocićzno, Okrągłe, (.Sawa rzec, Długie i Słupie. 

 Zdaje się być rzeczą niewątpliwą, że jeziorka te wyodrębniły się już w okresie 

 polodowcowym po części wskutek działalności wód spływających z okolicz- 

 nych pagórków, po części przez zarastanie miejsc płytszych roślinnością 

 wodną i bagienną. Tak osady słodkowodne, nanoszone tu stale z lądu 

 Pam. Fizyogr.— T, XVIII. Dziat V. 2. 



