10 



DZIAŁ V. — MISCELLANEA. 



z lądu, jak i zaborcza działalność flory „ziemnowodnej" zmierzają tu: 1) do 

 rozczłonkowania pierwotnie jednolitego jeziora na kawałki i 2) do zupełnej 

 zagłady jeziora. 



Ponieważ prawie ze wszystkich stron jezioro Wigierskie otoczone jest 

 brzegami dość wysokiemi, które w jednych miejscach przedstawiają jednolite 

 płaskowzgórza, pochylone dość raptownemi spadkami do jeziora (rys. 2). w in- 

 nych zaś rozczłonkowane zostały na różnokształtne pagórki, więc erozya 

 w wielu miejscach ma szerokie pole działania. Szczególniej głębokie wyrwy 

 i wąwozy widzieć można w tych miejscach, gdzie wybrzeża obnażone zostały 

 z lasów i obrócone na pola uprawne, a zatem: północne brzegi jeziora Pło- 

 ciczno (rys. 3) i Wigierek w okolicach wsi Gawrychy, brzegi pod wsią Bryz- 

 giel i brzeg północny pod wsiami: Białe i Wasilczyki '). 



Działalność zaborcza roślinności występuje przeciwnie w miejscach niz- 

 kich, gdzie wzgórza od jeziora odstąpiły na pewną odległość. 



Bardzo pouczający obraz wkraczania kożucha roślinnego coraz dalej 

 i dalej w jezioro zaobserwować można pod wsią Płociczno z j» j dnej strony, 

 a w okolicach Gawarca i Słupia — z drugiej (rys. 4); widzimy tu różne fazy tej 

 działalności roślin. Pod Płocicznem (na południo-zachód od tej wsi), leży 

 bagienko, porośnięte obecnie sośniakiem, drobnemi krzewami i typową ro- 

 ślinnością bagienną zielną; sądząc z wszelkich danych orograficznych i z po- 

 dań ludowych, powstało ono z zarośniętego jeziorka; dziś sączy się zeń tylko 

 woda, wpadająca do jeziora Płociczno drobnym strumieniem. Nizinne, bło- 

 tniste okolice Słupia 3 ) przedstawiają aktualny obraz tej samej działalności, pro- 

 wadzącej do tworzenia pokładów torfu kosztem wypieranych przez roślinność 

 jeziorek. Proces ten posuwa się z jednej strony od brzegów ku środkowi, 

 z drugiej zaś — od środka ku brzegom, tam mianowicie, gdzie w miejscach 

 płytszych powstały wyspy, z natury swej nizkie, błotniste. 



Co do wysp jeziora Wigierskiego, to również zdaje się być rzeczą niewąt- 

 pliwą, że ze względu na pochodzenie podzielić je można na dwie kategorye: 

 1) pochodzenia rówmoczesnego z powstaniem pagórków nadbrzeżnych — respect. 

 morenowe; są to wyspy wznoszące się do tego samego mniej więcej poziomu, 

 co i wzgórza nadbrzeżne. Wyspy te leżą przeważnie w południowej części jezio- 

 ra, pud wsiami: Bryzgiel i Zakąty oraz w pobliżu klasztoru Wigierskiego — wyspa 

 Mysia 2 ) (Ostrówek, Górka); 2) pochodzenia późniejszego— wyspy nizkie, błotni- 

 ste, zarośnięte nizkiemi krzewami i roślinnością zielną. Spotykamy je na jeziorku 

 Płociczno, na Gawarcu (mały Ostrówek), na Długiem (Ostrówek, Szaniec) oraz 

 na jeziorze głównem pud wsiami Białe (Ostrów) i Cimochowizną (Cimochow- 

 skie grondziki). Wyspy drugiej kategoryi (wyspy wtórne) utworzyły się nie- 



') Te dwie wsi zostały obecnie przez rząd nad granicą pruską przesiedlone. 



2 J Notatki z wycieczki do Wigier. Wszechświat r. 1902, str. 348. 



3 ) Wieś tej samej nazwy jak i dwie wyżej wymienione została przez rząd prze- 

 siedloną. 



