12 



DZIAŁ X. — MISCELLANEA. 



tam całe gromady w części potartych przez falę, w części całych muszli mię- 

 czaków, przeważnie z rodzajów Dreisscna, Planorbis, Paludina, Limnaea l ). 



Przechodząc teraz do krótkiej charakterystyki zbiorowisk roślinnych, 

 zaobserwowanych w okolicach Wigier, przedewszystkiem muszę zauważyć, że 

 podany dalej spis gatunków zebranych obejmuje w znacznej mierze rośliny, 

 zamieszkujące nie samo jezioro, lecz ląd otaczający. Zdawałoby się więc, że 

 spis ten wykracza poza granice programu, jaki sobie nakreśliliśmy w podję- 

 tych badaniach fizyograficznych jeziora Wigierskiego. 



W gruncie rzeczy tak nie jest; pamiętać bowiem musimy, że: -1) główny 

 charakter, główne piętno indywidualne, stanowiące pewien odrębny krajobraz, 

 nadają jezioru właśnie nie tyle jego mniej lub więcej zawiłe brzegi i mniejsze 

 lub większe nierówności dna, lecz przeważnie ta szata roślinna, w którą się 

 brzegi przyodziały; 2) istnieje niewątpliwy, dość ścisły związek pomiędzy florą 

 i fauną wybrzeży z jednej strony, a florą i fauną, zamieszkuj ącemi sam zbior- 

 nik wodny — z drugiej. 



Uważaliśmy więc za rzecz pożądaną opracować przedewszystkiem te 

 ramy, w których następnie, mamy nadzieję, uda się umieścić sam obraz 

 fizyograficzny jeziora Wigierskiego. 



Zbiorowiska roślinne, jako skupienia zbiorowe pewnej ilości gatunków, po- 

 zostające w jednakowych warunkach by tu, w tern znaczeniu, jak je określa E. War- 

 ming 2 ), odróżnić się dają na wybrzeżach jeziora Wigierskiego dość łatwo skut- 

 kiem tej okoliczności, że warunki topograficzno-orograficzne brzegów powodują 

 tu dość znaczne kontrasty pod względem wilgotności gleby, a właśnie większa 

 lub mniesza ilość wody, zawartej w danem miejscu, przedewszystkiem decyduje 



charakterze zbiorowiska. To też na stosunkowo nieznacznej przestrzeni, 

 jak np. dokoła małego jeziorka Czarnego (rys. 6), pod wsią (Jawrychy, otoczo- 

 nego wysokiemi pagórkami, obserwować możemy wyraźne przejścia od zbioro- 

 wisk wodnych: (1) do bagiennych, (2) które przechodzą w łąkowe, (3) następnie; 

 w pagórkowe (4) o charakterze kserofitowym, (5) zagaj nikowe i leśne (0). 



Nie mogąc wchodzić w zbyt szczegółowy podział zaobserwowanych zbio- 

 rowisk na zasadzie zbyt szczupłych w tak krótkim czasie zanotowanych da- 

 nych, poprzestanę na charakterystyce następujących zbiorowisk: 1) lasu, 

 2) poręby, 3j łąki nadbrzeżnej, 4) suchych wzgórzy nadbrzeżnych, 5) zagród 

 wiejskich, 6) zarośli nadbrzeżnych i 7) skupień wodnych. 



Lasy stanowią dominujące stanowisko wybrzeży Wigierskich (rys. 7). 

 Z wyjątkiem najbardziej północnej części, okolic Magdalenowa, Tartaku 



1 Leszczówka, gdzie gęstwina leśna odsunęła się nieco od jeziora, pozostawia- 

 jąc pewną przestrzeń polom uprawnym i łąkom (rys. 8), lasy otaczają kilko- 

 milowym pierścieniem ten olbrzymi a tak zawiły zbiornik wody ze wschodu, 



') Notatki z wycieczki do Wigier ibid str. 363. 



' Ł ) Zbiorowiska roślinne. Zarys ekologicznej Geografii roślin w przekładzie 

 E. Strumpfa i J. Trzebińskiego. Warszawa, 1900. 



