16 



DZIAŁ V. — MISCELLANEA. 



wowane gatunki dzwonków (Campanula), Primula elatior, Gentiana Pneumo- 

 nanthe, Polemonium coeruleum, Solanum Dulcamara, Verbascum nigrum i V. 

 Thapsus, Calamintlia Clinopoclium, Dracocephalum Ruyschiana, Prunella gran- 

 di flora, Polygonum duraetorum, Polygonatum latifolium i P. officinale. 



Zanotować tu muszę spostrzeżenie, że największa walka o rozrost i o sta- 

 nowisko pomiędzy różnemi gatunkami roślinnemi w porębach — widocznie — > 

 toczy się dokoła pni, pozostałych po drzewach ściętych. Tu właśnie, dokoła 

 zmurszałych, niekiedy zupełnie rozsypujących się w próchno korzeni całe- 

 mi kępami cisną się wszelkiego pokroju rośliny zielne. 



Wydaje mi się, że przyczyną tego zjawiska jest tu: 1) obfitość najwięk- 

 sza w ziemi próchnicy i 2) użyźnianie gleby odchodami zwierząt, mających 

 swe kryjówki najczęściej pod korzeniami i pod korą starych pni drzewnych 

 (jaszczurek, ropuch, padalców, myszy, różnych owadów, niekiedy lisów i bor- 

 suków). Spostrzeżenie to po części zrobione już zostało przez ludność, zbie- 

 rającą jagody w lesie; wie ona o poziomkach i malinach, najobficiej i naj buj- 

 niej rosnących dokoła pni starych. Występowanie gromadne niektórych ga- 

 tunków w porębach pozwoliło nam zaobserwować pewne ciekawe odmian} 7 , 

 rzucające się w oczy odmiennem ubarwieniem kwiecia. Spotkałem mianowi- 

 cie odmiany kwitnące biało żmijowca (Echium vulgare), wierzbówki wązko- 

 listnej (Epilobium angustifolium) i ostróżki (Delphinium consolidaj. Rzecz 

 ciekawa, że tam, gdzie spotykałem biało kwitnące odmiany żmijowca i wierz- 

 bówki, występowały obok rosnące odmiany kwitnące różowo, tak, że barwa ró- 

 żowa stanowiła zawsze przejście od kwiatu niebieskiego do białego. 



Niekiedy na tym samym egzemplarzu spotykałem kwiaty czerwone 

 i bladoróżowe (na wierzbo wce) i różowe z białemi (u żmijowca). Jeden zaś 

 egzemplarz wierzbówki, znaleziony w porębie pod Sobolewem, miał kwiaty 

 trojakie: czerwone, różowe i białe. 



Co do flory wzgórz i pagórków, otaczających jezioro a nieosłonionych 

 lasem, to spotykamy tu naogół biorąc słabszy jej rozwój. 



Wynika tostądprzedewszystkiem, że suchszy i bardziej jałowy grunt tych 

 miejsc nie sprzyja zagęszczeniu się, rozplenieniu się ilościowemu każdego z gatun- 

 ków roślinnych, szczególniej na wierzchołkach i suchych zboczach. Pewne swoi- 

 ste piętno zbiorowiskom roślinnym nadaje przeszło 20 gatunków przeważnie tu 

 rosnących roślin. Rozchód niki (Sedum annuum i S. Telephium), szarotki (Gna- 

 phalium germanicum i G. luteoalbum), macierzanka (Thyraus Serpyllum), 

 czomber (Calamintlia Acinos), gwoździk kartuzek (Dianthus Carthusianorum), 

 mak (Papaver dubium), nostrzyk (Melilotus albus), rumianek farbierski (Anthe- 

 mis tinctoria), ciemiężyk (Asclepias Vincetoxicum), wiesiołek (Oenothera bien- 

 nis), posłonek (Helianthemum Chamaecistus i H. guttatum), dziurawiec (Hy- 

 perieum perforatum), przymiotno kanadyjskie (Erigeron canadense), dryakiew 

 (Scabiosa arvensis), piołun (Arthemisia Absintium), miodunka (Ańchusa offi- 

 cinalis), lnica (Linaila vulgai'is), kotki (Trifolium arvense), dziewanna (Verba- 

 scmn Thapsus), czerwiec (Scleranthus annuus) - spotykają się tu głównie. 

 Barwności różnokształtność kwiecia podnoszą jeszcze tu dość obficie rosnące 



