18 



DZIAŁ V. — MISCELLANEA. 



iRanunculus lingua), wierzbówka (Epilobium hirsutum), gorysz (Peucedanum 

 palustre), dwuząb (Bidens cernua), starzec (Senecio palustris), niezapominajka 

 (Myosotis palustris), świetlik (Edpkrafcia odontites), przełącznik (Veronica 

 Anagallis), karbieniec (Lycopus europaeus), rdest (Polygonum amphibium, 

 P. Persicaria, P. liydropiper), błotnica (Triglocbin palustre), kruszczyk (Epi- 

 pactis palustris), wełnianka (Eriophorum vaginatum). 



Na kępach, rozrzuconych wśród topieli błotnych: Tawuła (Spiraea Ul- 

 maria), czartawa (Circaea intermedia), tarczyca (Scutellaria galericulata) 

 i wiele innych, pospolitszych, już wśród wymienionych zbiorowisk wyli- 

 czonych. 



W niektórych miejscach, jak np. pod Słupiem i Gawarcem, wśród za- 

 tok jeziornych, istnieją nizkie łąki nadbrzeżne, zawiei^ające pokłady torfu, 

 przykryte gęstą darniną trawną, bagienną i mchem; są to t. zw. „mszary", 

 zarośnięte dość gęsto krzewami liściastemi oraz nizkim sośniakiem. Wśród 

 licznych torfowni, oprócz wymienionych już gatunków błotnistych, zaob- 

 serwowanych gdzieindziej, zanotowaliśmy tu: Muchotrzew (Stellaria aqua- 

 tica), palecznik (Comarum palustre), rosiczkę (Drosera rotundifolia), dzie- 

 więciornik (Parnassia palustris), bagno (Ledum palustre), Żórawinę (Vacci- 

 nium oxycoccos), łochynię (Yaccinium Uliginosum), gnidosza (Pedicularis 

 palustris), bagnówkę (Empetrum nigrum), pałkę (Typha latifolia), błotnicę 

 (Triglocbin palustre), wełniankę (Eriophorum vaginatum). 



. Boślinność wodna, jak zwykle, podzielona tu być może na dwie kategorye 

 zbiorowisk: 1) roślin, dolnemi tylko częściami stale zanurzonych w wodzie i 2) zu- 

 pełnie pod wodą skrytych lub pływających. Rośliny pierwszej kategoryi liczą 

 daleko więcej gatunków, zaś drugiej — mniej gatunków, lecz za to gatunki 

 te występują w olbrzymiem mnóstwie osobników. Szczególniej ramienica 

 Chara fragilis) tworzy niezmiernie gęste, zbite zarośle podwodne wszędzie 

 prawie tam, gdzie na dnie mulastem woda ma od 1 — 4 m głębokości. Jest 

 ona niewątpliwie panującą rośliną podwodną jeziora Wigierskiego i biei-ze 

 bardzo żywy udział w tworzeniu wysp z mielizn, corocznie grubą warstwą 

 szczątków rośliny tej przykrywanych. Szczątki te zawierają olbrzymią ilość 

 wapna. 



Oprócz ramienicy z roślin, zanurzonych pod wodą i wyzierających nad 

 powierzchnię tylko w czasie rozkwitu lub owocowania, dość pospolitemi są 

 następujące gatunki: włosienicznik (Batrachium aąuatile), wywłócznik (My- 

 riophyllum spicatum), rogatek (Ceratophylum demersum), rdestnice (Pota- 

 mogeton densus, P. lucens, P. pusillus), elodea (Elodea canadensis), oso- 

 ka (Stratiotes aloides). 



Rośliny pierwszej kntegoryi, t. j. te, które rosną stale w wodzie, a 

 górne swe części — łodygi i liście, często pływające, trzymają nad wodą, 

 występują tu także w bardzo licznych skupieniach osobników. Przedewszyst- 

 kiem wymienić tu należy bardzo pospolite i gęste zai"ośla sitowia (Scir- 

 pus lacustris); rosną one przeważnie tam, gdzie dno raptem obniża się, two- 

 rząc zrąb, albo t. zw. „wał". To też widzimy je prawie wszędzie w pe- 



