IV 



Królewiec i Góra Śnieżkowa w Sudetach). Nadto zużyto materyał z kilkunastu stacyj 

 w Eurazyi oraz dla 4 punktów na półkuli południowej. 



W rozdziale trzecim, poświęconym odchyleniom temperatur średnich miesięcz- 

 nych w ciągu okresu pięćdziesięcioletniego od r. 1851 do 1900, omówione zostały 

 w sposób dość wyczerpujący pytania o zmienności temperatur oraz o ich korelacyi. 

 W rozdziale czwartym podany jest rozkład geograficzny temperatury powietrza w Pol- 

 sce, w Europie i na kuli ziemskiej. 



Prócz wartości średnich, które obliczone zostały także i dla kolejnych równoleż- 

 ników oraz dla obu półkul i dla całej kuli ziemskiej, ze szczególną uwagą opracowa-' 

 ne są izoamplitudy temperatur dla Polski, Europy i dla globu całego. Prócz amplitud 

 średnich wyprowadzone i wykreślone zostały amplitudy bezwzględne według tempera- 

 tur skrajnych. Kwestye te mają doniosłe nader znaczenie klimatologiczne i geograficz- 

 ne i dotąd, o ile nam wiadomo, nie były wyczerpująco traktowane. 



Ustępy końcowe rozdziału czwartego oraz rozdział piąty poświęcone są sprawom 

 rozdziału geograficznego typów i przeglądowi znanych dotychczas podziałów klima- 

 tycznych, które podane zostały według prac oryginalnych z tego zakresu. W przeglą- 

 dzie tym szczególną uwagę wypadło zwrócić na syntezę geograficzną Polski oraz na 

 jej charakter klimatyczny. Strona geograficzna tego pytania przedstawiona została 

 w streszczeniu według prac W. Nałkowskiego, E. Romera i L. Sawickiego 

 z dołączeniem poglądów niektórych autorów cudzoziemskich. 



Z punktu widzenia Klimatologii staraliśmy się natomiast wykazać indywidualne 

 stanowisko i charakter klimatu Polski, jakkolwiek całokształt faktów, potrzebnych do 

 uzasadnienia tego twierdzenia, nie został jeszcze wyczerpany. Dopiero po zebraniu 

 i opracowaniu materyałów dla wszystkich czynników meteorologicznych w sposób po- 

 dobny, jak to ukończono dotąd dla ciśnienia i dla temperatury powietrza, będzie 

 można tezę indywidualizmu klimatu Polski w całej pełni poprzeć niezłomnymi dowo- 

 dami. Jednak już i dotychczasowy zasób faktów pozwala nam twierdzić, że Polska 

 stanowi swoistą klimatycznie krainę, na której dawnych kresach wschodnich przebiega 

 pas graniczny między typem atlantycko-europejskim a typem kontynentalnym klimatu. 



Polska, rozpatrywana z klimatologicznego punktu widzenia, daje się niewątpliwie 

 wydzielić jako samoistny poddział wschodni klimatu atlantycko-europejskiego. 



Jakkolwiek nie mogłem korzystać z współpracownictwa p. St. Kosińskiej, nieo- 

 becnej w Warszawie w czasie przygotowania niniejszego dzieła, to jednakże, po po- 

 wrocie swym do Warszawy we wrześniu 1917 roku, okazała mi p. S. Kosińska pożą- 

 daną wielce pomoc w czytaniu korekt. Zarówno jej, jak i p. Antoniemu Bolesławowi 

 Dobrowolskiemu, który łaskawie przejrzał tekst francuski, serdeczną winienem podziękę. 

 Z uznaniem zaznaczyć także pragnę sumienną pomoc p. I. Kowalskiego, który wyko- 

 nał prawie wszystkie rysunki według otrzymanych wzorów. 



Warszawa, w marcu 1918 roku. 



W. Gorczyński. 



