33 



g 13. Badania Jelinka i Wilda nad przebiegiem dobowym 

 temperatury powietrza. 



W rozprawie, ogłoszonej w Pamiętnikach z r. 1866 Akademii Umiejętności 

 w Wiedniu, prof. Jelinek rozpatrywał przebieg dobowy temperatury powietrza 

 dla 8 miejscowości (Wiedeń. Praga Czeska, Salzburg. Medyolan. Grac, Schlóssl, 

 Dees i Ober-Schiitzen). Według tych danych redukowane były wówczas średnie 

 wartości terminowe dla innych stacyj, przyczem brano pod uwagę stosunek amplitud 

 dziennych i przez otrzymany w ten sposób spółczynnik mnożono poprawki stacyi 

 głównej. 



Dane Jelinka są przeważnie niepewne wskutek zbyt krótkiego okresu i wadli- 

 wości niektórych spostrzeżeń. Tak np. dla Dees miał badacz ten do rozporządzenia 

 tylko 4 lata obserwacyjne; Medyolan poprawiany był według danych dla Padwy, któ- 

 rej rezultaty spostrzeżeń są niepewne i t. p. 



W r. 1878 wydał H. Wild dzieło o temperaturze powietrza, składające się 

 z następujących czterech części: przebieg dobowy temperatury, poprawki do otrzy- 

 mania temperatury średniej rzeczywistej, przebieg roczny i rozkład geograficzny tem- 

 peratury. 



Materyał do badań nad przebiegiem dobowym zebrał H. Wild z 15 miejsco- 

 wości w Europie Wschodniej, a mianowicie: Petersburg, Helsingfors, Zatoka Płytka 

 (Nowa Ziemia;. Birkenruhe, Ekaterynburg, Kazań, Moskwa, Barnauł. Nerczyńsk, Nu- 

 kuss i Tyflis; nadto użyto Pekin, Nowo-Archangielsk oraz spostrzeżenia dwugodzinne 

 w miejscowości Matoczkin Szar i Zatoka Kamionka (Nowa Ziemia). 



Celem wynalezienia poprawek skorzystał H. Wild także i ze spostrzeżeń wiele 

 razy w ciągu doby dokonanych, dopełniając braki przez interpolacyę metodą Jelinka 

 lub też graficznie. Takich miejscowości wzięto 17: Archangielsk. Hammerland, Bo- 

 gosłowsk, Rewel, Ochock, Dorpat, Kostroma. Mitawa, Złatoust, Nikołajewsk nad Amu- 

 rem, Petropawłowsk, Ługań, Mikołajów, Odessa. Astrachań i forty Aleksandrowski 

 i Petro-Aleksandrowski. 



Dla uzupełnienia i lepszej kontroli wyników zestawił H. Wild dane prze- 

 biegu dobowego również i dla Europy Środkowej i Zachodniej. Pierwszą grupę 

 spostrzeżeń cogodzinnych stanowi 38 miejscowości, a mianowicie Vardó, Bossekop, 

 Trondhjem, Bergen, Christiania, Upsala, Aberdeen, Fort-Leigt, Glasgow, Kopenha- 

 ga, Makerstown, Wamdrup. Armag. Stynihorst, Schwerin, Dublin, Utrecht, Salz-Ufeln, 

 Valentia, Oxford. Greenwich, Kew, Lipsk, Bruksela, Plymouth, Falmuth, Praga, Kra- 

 ków, Wiedeń, Monachium, Salzburg, Bern, Turyn. Modena, Neapol, Coimbra, Lisbona 

 i S. Fernando. 



Do grupy drugiej zaliczył H. Wild 20 miejscowości, w których spostrzeżenia 

 notowane były wielokrotnie w ciągu doby. Są to: Apenrade. Szczecin, Berlin, Zechen. 

 Góttingen, Halle, Krefeld, Milhausen, Sched, Paryż, Kremsmiinster. Ober-Schiitzen, 

 Dees. Grac, Genewa, S. Bernard, Medyolan, Padwa. Rzym i iMadryt. 



Rozbiór krytyczny spostrzeżeń powyższych miejscowości doprowadził H. Wilda 

 do wniosku, że tylko 12 stacyj (Upsala, Schwenis, Utrecht, Greenwich, Bruksella, 

 Monachium, Bern. Szczecin, Genewa i Madryt oraz Helsingfors, Ekaterynburg, 

 Barnauł, Nerczyńsk, Tyflis, Nowo-Aleksandrowsk i Pekin) wytrzymują całkowicie kry- 



Pam. Fizyogr. — T. XXV. — Meteorologia. 



5 



