41 



$ 15. O redukcji temperatur średnich powietrza do wartości średnich 

 rzeczywistych. 



Wartości średnie temperatury powietrza obliczane są zazwyczaj z trzech obser- 

 wacyj terminowych, za które na ziemiach polskich najczęściej brane są godziny: 

 7 rano. 1 lub 2 po południu i 9 wieczorem. Oprócz tych godzin używano poprzednio 

 (a ha stacyach sieci galicyjskiej spotyka się i dotychczas) jeszcze kilkanaście innych 

 kombinacyj. W Warszawie, gdzie spostrzeżenia temperatury są regularnie notowane 

 od r. 1779, obserwowano w wieku XVIII o wschodzie słońca, o godzinie 1-ej po po- 

 łudniu i o zachodzie. Następnie były w użyciu kombinacye: 6a, 12a, 6p; 4a, lOa, 4p; 

 6a, lOa, 4p, lOp, a dopiero od r. 1870 obserwacye prowadzone są stale trzy razy 

 w ciągu doby o godz. 7-ej rano, 1-ej po południu i o 9-ej wieczorem według czasu śred- 

 niego miejscowego. Ta rozmaitość godzin sprawia naturalnie, że wartości średnie, 

 obliczane z różnych godzin terminowych, nie są między sobą porównywalne i w nie- 

 jednakowy sposób różnią się przytem od t. zw. średniej rzeczywistej, wyprowadzonej 

 z 24-ch spostrzeżeń cogodzinnych w ciągu doby. Stąd zaś wynika konieczność 

 redukowania temperatur średnich terminowychh do średnich rzeczywistych za pomocą 

 specyalnych poprawek. 



Poniżej pragniemy przytoczyć kilka główniejszych rezultatów poszukiwań w tym 

 kierunku. Szczegółowe dane o redukcyach dla Polski i innych krajów znaleźć można 

 w pracy „O Temperaturze powietrza w Polsce" (por. Rozdział III, str. 63—83). 



Dla redukcyi stacyj polskich znaczenie szczególniejsze mają opracowania Hen- 

 zego i Valentina, dotyczące przebiegu dobowego temperatury w Niemczech 

 i w Austryi. 



W pracy H. Henzego „Der tagliche Gang der Lufttemperatur in Deutschland" 

 (Berlin, 1912), opracowane zostały spostrzeżenia z 32 miejscowości, w których termo- 

 metry były umieszczone bądź w klatkach angielskich, bądź też w budkach cynkowych 

 z żaluzyami drewnianemi przy oknie lub wreszcie w klatkach systemu Wilda. 

 Ze względu na tę różnorodność instalacyi nie od rzeczy będzie zanotować, że według 

 obserwacyj porównawczych w Potsdamie w ciągu lat trzech od r. 1908 do r. 1910, 

 średnie temperatury rzeczywiste wypadają w przecięciu ogólnem prawie jednakowo 

 dla klatki angielskiej i budki cynkowej. W przebiegu dobowym uwydatnia się jednak 

 ta różnica, że w ciągu dnia, a zwłaszcza koło południa, kiedy przeważa wpromienio- 

 wywanie, klatka angielska daje nieco zbyt wysokie, a w ciągu nocy nieco za nizkie 

 temperatury powietrza, z drugiej zaś strony przebieg temperatury w budce cynkowej 

 ulega pewnemu przesunięciu, co sprawia, że wartości, otrzymywane z klatki angielskiej 

 i budki cynkowej, nie są ściśle porównywalne. W miejscowościach, gdzie funkcyono- 

 wały budki cynkowe, występuje nadto zbyt silny spadek temperatury po zachodzie 

 słońca. 



W pracy I. Valentina „Der tagliche Gang der Lufttemperatur in Ósterreich" 

 (Wien, 1901) znajdujemy 24 miejscowości, pośród których najważniejszemi dla Polski 

 są dane z Krakowa (1886/90), Przyrowa (1889/99) i Bielska (1895/99). 



W Tab. XXIX podane są wartości poprawek, wyprowadzone dla Polski wraz 

 z dzielnicami przyległemi oraz dla kilkunastu miejscowości na kuli ziemskiej. Wartość 

 odchyleń według termografu dla Warszawy (1893 — 1901) podane zostały według pracy 

 „Temperatura w Warszawie" (Pam. Fizyograficzny 1913), a dla Krakowa według 



Pam. Fizyogr. - Tom XXV. — Meteorologia. 



6 



