51 



W rozprawie ') „O zmienności temperatury z dnia nadzień w Polsce i Eurazyi" 

 znaleźć można tabele zmienności temperatury z dnia na dzień dla stacyi polskich 

 oraz dla kilkunastu miejscowości w różnych częściach świata. 



Największe wartości roczne (koło 4° i powyżej) zmienności z dnia na dzień 

 wypadają we wnętrzu kontynentu północno-amerykańskicgo (np. Moose Factory), na- 

 stępnie idzie krańcowo zmienny klimat Syberyi zachodniej. Od tych dwóch obsza- 

 rów największej zmienności, ta ostatnia zmniejsza się we wszystkich kierunkach, ale 

 w sposób nieprawidłowy. 



Zmienność temperatury z dnia na dzień zależy także od wyniesienia nad po- 

 ziom i od położenia względem oceanów. 



Miejscowości wyniesione i górzyste mają nieco wzmożoną zmienność; ta ostat- 

 nia wzrasta także w miarę oddalenia od mórz (np. dla Helu mamy dla roku 1°.4, 

 dla Poznania 1°.8. dla Wrocławia i Krakowa 1°.9). 



W przebiegu roczny/n maximum przypada głównie na miesiące zimowe (styczeń 

 lub grudzień); maximum drugorzędne występuje przeważnie w maju. Minimum 

 główne wypada w sierpnhi i we wrześniu; minimum wtórne przeważnie w kwietniu. 

 Jest rzeczą charakterystyczną, że w Ameryce Północnej występuje tylko jedno ma- 

 ximum i minimum. 



Z Tab. XXXI widać, że zmienność temperatury z doby na dobę wzrasta naogół 

 wraz z szerokością geograficzną, a zarazem jest większa w klimatach kontynental- 

 nych niż w morskich. W porównaniu z przebiegiem t. zw. zmienności średniej 

 (por. § 21 ), obliczanej z odchyleń temperatur średnich miesięcznych od przeciętnej 

 długoletniej, nie można skonstatować w sposób określony równoległości w liczbach, 

 wyrażających te dwa rodzaje zmienności temperatury. 



Widać to z następującego zestawienia: 



Zmienność temperatury 



WARSZAWA 



ARCHANGIELSK 



BARNAUŁ 



I • VII 



I-XII 



I 



VII I-XII 



I 



VII 



[-XII 





2,4 1,8 



2,0 



4,2 



2,2 2.8 



4,8 



1,7 



3,3 



b) średnia (1851/1900) . . . 



2.3 1,1 



1,6 



2,8 



1,6 2,3 



3,4 



1,0 



2,1 



Liczby te nie są wprawdzie dokładnie porównywalne ze względu na różne 

 okresy dla zmienności temperatury z doby na dobę; okresy te wynosiły: dla War- 

 szawy 104 lata (1779/1882), dla Archangielska 69 lat (1814/1882) i dla Barnaułu 

 45 lat (1838/1882), gdy dla zmienności średniej wzięty był okres jednolity 50 lat 

 (1851/1900) według Tab. XXXIII. 



Różnice między poszczególnymi okresami są niekiedy dość znaczne, jak tego 

 uczy przykład następujący: 



Warszawa (Obs.) Przebieg zmienności temperatury z doby na dobę 

 dla różnych okresów. 



I II III IV V VI VII VIII ix X XI XII I-XII 

 1881/1895. . 2,3 1,9 2,1 1,9* 2.1 1,9 1.7 1,5* 1,5 1,7 1,8 1,8 1,9 

 1779/1882. . 2,4 2,2 2,0* 2,1 2,2 2,0 1,8 1,6* 1,6 1,7 1.9 2,3 2,0 



') Komunikat Wł. Gorczyńskiego w zeszycie 7 z r. 1915 „Sprawozdań z posiedzeń Towa- 

 rzystwa Naukowego Warszawskiego". 



