53 



Warto wspomnieć, że w wydanej w r. 1915 broszurze p. t. „Ober die inter- 

 diurne Veranderlichkeit der Lufttemperatur iii Europa" opracowany został przez 

 U. Retzowa przebieg zmienności temperatury z doby na dobę w Europie. 

 Do broszury tej dodane zostały 3 mapki zmienności w Europie Środkowej i Za- 

 chodniej dla roku, zimy i lata; w przeciętnej rocznej zmienność z doby na dobę 

 waha się od 1°.5 w Kanale La Manche do 3°.5 w Rosyi Północnej. Dla Polski mamy 

 wartości średnie 2", większe w zimie, a mniejsze latem. 



Dokładniejsze rozejrzenie się w przebiegu poszczególnych zmienności rocznych 

 w ciągu dłuższych okresów czasu uczy, że występują tu jakgdyby kilkuletnie fluk- 

 tuacye o okresie przeważnie pięcioletnim. 



W ciągu lat stu mamy tu około dwudziestu lat ze zmiennością wzmożoną. 

 Nastręcza się tu zaraz myśl o związku tych fluktuacyj ze zmianami t. zw. plam na 

 słońcu, ale konfrontacya odnośnych liczb nie daje określonego wyniku. Być może 

 związek taki ulega zamaskowaniu wskutek przyczyn komplikujących porównywane tu 

 zjawiska. 



Oprócz fluktuacyj kilkoletnich wydaje się, jakgdyby przebieg zmienności śred- 

 nich ujawniał i zmiany dłuższe. 



W tym celu rozpatrzmy przebieg średnich zmienności temperatury dla kolejnych 

 dziesięcioleci w Warszawie. Wilnie. Archangielsku i Piotrogrodzie. 



TAB. XXXI bis. Przebieg średnich dziesięcioletnich zmienności temperatury z doby 

 na dobę od r. 1751 do r. 1910. 



Marche des moyennes dc dix ans de la \ariabilite interdiurne de la temperaturę. 

 Periode: 1751/1910. 



Okres 

 Periode 



81 

 17 90 



1791 

 1800 



<■ 



18 S6 



21 

 18 30 



31 



18 40 



41 

 18 50 



-8 



61 

 18 70 





Warszawa \ 

 Varsovie / 



1,97 



1,77 



2,05 



1,90 



,07 



243 



1,98 



1,97 



204 



2,01 



Wilno 



2,15 



2,03 



2,26 



1,91 



1,82 



1,91 



1,89 



1,98 



1,96 



2,00 



Archangielsk 











2,71 



8,00 



2,73 



2,78 



2,64 



2.80 



Piotrogród \ 



St. Petersbourgf " ' 



2,33 







2,22 



2,06 



2,32 



2,07 



2,06 



2,13 







81 

 18 90 



1891 

 1900 



01 





51 

 17 60 



61 

 17 70 



71 

 17 S0 





Warszawa \ 

 Varsovie / ' 



1,93 



2,01 



1,93 



Piotrogród \ 

 St. Petersbourg/ 1 



2,15 



2.20 



2,25 





Na zasadzie danych dla Warszawy możnaby wnioskować o istnieniu okresu 

 w przybliżeniu trzydziestoletniego w zmienności temperatury. 



Dalszym rozważaniom w kwestyi okresów poświęcone są następujące ustępy. 



