. 56 



Rezultat, który otrzymuje się z danych w Tab. XXXI ter, nie jest zupełnie zadawa- 

 lający. Wprawdzie przebieg sum Newcomba wykazuje istnienie wahań, ale okres 

 ich nie jest stały, jakkolwiek waha się koło 5 lat. Istnienie takiego okresu można 

 wyczytać wprost z wartości odchyleń, jak to wskazują odznaczone grubszym drukiem 

 lub krzyżykiem wartości kolejno najwyższe i najniższe w przebiegu zmienności tem- 

 peratury z dnia na dzień w Warszawie. 



Badacz angielski Arthur Schuster wykazał, że w przebiegu plam słonecz- 

 nych występują, obok głównego okresu 11,1 lat, okresy mniejsze 4,8 lat (o amplitu- 

 dzie wynoszącej Ve okresu poprzedniego) i 8,3 lat. Z drugiej strony wszystkie te 

 trzy okresy: 11,1, 8,3 i 4,8 można uważać jako podokresy okresu głównego 33,4-let- 

 niego. Być może, że. podany w Tab. XXXI ter, 5-letni okres zmienności temperatury 

 oraz okres w przybliżeniu 30-letni, występujący w Tab. XXX bis, są w związku przyczy- 

 nowym ze zmienną działalnością słońca. Na razie jednak jest to tylko przypuszcze- 

 nie, nie poparte należytymi dowodami. 



4j 30. O okresach długotrwałych w przebiegu zmienności temperatury 

 z doby na dobę. 



Z pośród rozmaitych sposobów, używanych w celu wykrywania mniej lub wię- 

 cej regularnych lecz długotrwałych wahań w rozpatrywanym szeregu liczb, na szcze- 

 gólną uwagę zasługuje metoda Schmidta i Brunsa (por. Meteorologische Zeit- 

 schrift: 1911, p. 401; 1913, p. 392). Metoda ta polega na obliczeniach nastę- 

 pujących. 



Dany jest szereg liczb 



a t , a 2 , a 3 .... ai .... a n . 



dla których 



1 % n 

 a = 1 a f 

 , <>■-•; na 

 jest średnią arytmetyczną. 



Tworzymy różnice: 



a t — a = a/ a 2 — a = a 2 ' • • • • a n — a = a n ' 



poczem, dodając kolejno różnice aj', otrzymujemy nowy szereg 



b l = a Ł ' b 3 = bj -|- a 2 ' b 2 = b 2 -f- a,' . . . . b n = b„-i + a n ' 



w którym nadto wprowadzić można dowolną wartość , stałą. 



Sumowanie powyższe można zastosować nie raz tylko, ale i parokrotnie. Dla 

 szeregu liczb 



b u b 2 , b, .... bi .... b n 

 obliczamy znowu wartość średnią arytmetyczną b, tworzymy różnice 



bi' = b; — b, 



skąd sumowanie kolejne daje 



Cj == b/ c 2 = c t + b 2 ' c s = c a -f b,' . . . . c n = c n _i + b„\ 



Obydwa szeregi Ci i bi zależą oczywiście od szeregu pierwotnego a. 



