89 





tp = 



20 S 



30 S 



40 S 



50 S 



60 S 



50" W 



. . 1° 



4° 



6° 



<i° 



4°* 



10° 



20" W 



. . 2° 



5° 



5° 



3 «* 



5° 



8° 



80° E 



. . 2° 



4° 



5° 



4°* 



6° 



12° 



Widać stąd, że między 40° S i 50° S uwydatniają się na oceanach pasy zmniej- 

 szonych amplitud, gdy bliżej zwrotnika mamy na półkuli południowej stosunkowo 

 większe wahania temperatury w okresie rocznym. 



Uderzające są także różnice w zachowaniu się lądów i mórz pod względem 

 amplitudy. Gdy na oceanach wahanie roczne wynosi średnio koło 5° między 40° N 

 i 60° S, to dla kontynentu Eurazyatyckiego otrzymujemy przeciętnie koło 33°, 

 a dla Ameryki Północnej koło 30°. 



Amplitudy te wzrastają w sposób charakterystyczny w miarę oddalania się od 

 oceanów, jak o tern świadczą dwa następujące przykłady, wzięte dla 60-go stopnia 

 szerokości geograficznej północnej : 



X (Gr) . . . .140° W 120° W 100° W 80° W 60° W 



Ameryka \ 



< f =60°N j • • • • 24 



40° 40° 37° 28 l 



Azya 

 cp = 60° N 



(Gr) . . . 60° E 80° E 100° E 120° E 140°E 160° E 

 | . . . . 36° 43° 46° 55° 45° 35° 



Najwyższe wartości amplitud wypadają w głębi lądów, co uwydatnia się zwłasz- 

 cza w Azyi, jako w najpotężniejszym obszarze kontynentalnym. 



W Europie amplituda roczna temperatur średnich miesięcznych waha się 

 koło 20°, wzrastając ku wschodowi. Tak np. gdy dla wysp Wielkiej Brytanii przy- 

 jąć można przeciętnie 10", dla Francyi 17°. dla Hiszpanii i Włoch powyżej 18°, dla 

 Polski 23°, dla Węgier i Szwecyi koło 25", to dla Rosyi Europejskiej wypada z górą 

 40°, a dla Syberyi przeciętnie koło 50°. 



Linia graniczna 25°, oddzielająca izoamplitudę grupy przejściowo - morskiej 

 od grupy lądowej, oddziela zarazem Rosyę od Polski, która należy do klimatów 

 przejściowo-morskich, leżąc już jednak na ich rubieży swymi kresami wschodnimi. 



S 28. O zmianach amplitud temperatury wraz z wysokością nad 

 poziomem morza. 



Dla interesującego nas terytoryum geograficznego znajdujemy pierwsze szczegó- 

 łowsze dane o rozkładzie pionowym temperatury powietrza w górach Sudeckich 

 w pracy A. Richtera, ogłoszonej w sprawozdaniu rocznem Towarzystwa miłośników 

 gór w Kładzku 1 ). 



') A. Richter. Temperaturmittel fur die Grafschaft Glatz nach den Beobachtungeii der 

 Jahre 1886/90. (X-ter Jahresbericht des Glatzer Gebirgsvereins 1890/91). Referat: „Meteorologische 

 Zeitschrift", p. 36, 1892, z 1 mapą termoizoplet dla Kładzka od 200 m do 1200 metrów. 



Pam. Fizyogr. — T. XXV. — Meteorologia. 12 



