99 



Maxima temperatury są szczególnie nizkie (poniżej 5° C) na lądzie Antarktydy, 

 gdy w pasie Arktycznym spotykamy nieco wyższe wartości. 



W przeciwieństwie do maximów minima bezwzględne temperatury dają wartości 

 wyższe na półkuli południowej niż na północnej, a w szczególności i temperatury 

 najniższe dla Antarktydy są. jak się zdaje, mniej skrajne niż dla pasa Arktycznego. 

 Szczególnie silne minima występują w Syberyi Środkowej i Wschodniej, gdzie ter- 

 mometr spada nawet poniżej 60° C. Podobnież nizkie wartości daje także Ameryka 

 Arktyczna. 



Dla Europy wykreślone zostały *) dwa rodzaje mapek, a mianowicie osobno dla 

 maximów i minimów średnich oraz dla bezwzględnych w okresie rocznym. Te 

 ostatnie zależą naturalnie od liczby lat spostrzeżeń, rozsuwając się nieco w miarę 

 .powiększania się okresu. Dla Europy wzięto spostrzeżenia między r. 1851 i r. 1910; 

 np. dla Polski wzięto 1886/1910, dla Francyi 1851/1900, dla Rosyi 1871/1895, dla 

 Szwecyi 1856/1905 ; dla Węgier 1871/1900 i t. d. 



Najniższe temperatury w Europie spotykamy w Laplandyi i w Rosyi Wschod- 

 niej (koło — 40° C). W Polsce mamy średnie minima absolutne koło —20°. 

 w Anglii koło — 10°, a w Hiszpanii Południowej oraz w Sycylii i w Grecyi 

 koło 0° C. 



Maxima wahają się w Europie przeważnie między 30° a 35". osiągając wyższe 

 wartości w Hiszpanii, na półwyspie Bałkańskim," a także w okolicacli mórz Czarnego 

 i Kaspijskiego oraz na Kaukazie. Na obszarach wodnych temperatury najwyższe 

 są niższe niż na lądach; uwydatnia się to na morzu Czarnem i Kaspijskiem, na Bał- 

 tyku i na Atlantyku, gdzie maxima dochodzą zaledwie do 20° C między Anglią 

 i Islandyą. 



W Polsce maxima średnie wynoszą: 28° na półwyspie Hel (wyspa Born- 

 holm daje tylko 27°), 32° na pojezierzu Prusko-Mazowieckiem, 31° w okolicach 

 Karpat, 33° w Bessarabii, 35 u i wyżej na terytoryum Zadriieprzariskiem. Na ró- 

 wninie Węgierskiej wartości średnie maximów absolutnych rocznych podnoszą się na- 

 wet do 34°. 



Przebieg średnich rocznych minimów absolutnych charakteryzują nam dobrze 

 następujące wartości: wyspa Bornholm na Bałtyku —8°. Hel — 12°, Wilno —24", 

 Wielkie Łuki — 29°. Na równoleżniku cp = 52° N mamy następujący wzrost 

 w miarę posuwania się w głąb kontynentu: Berlin — 14°, Poznań — 17", War- 

 szawo — 20", Pińsk — 23, Wasilewicze — 28". Na wybrzeżach morza Czarnego ma- 

 my w Odessie — 18°, a w Sulinie — 16°. 



Prócz samych wartości skrajnych ciekawy jest także przebieg amplitud skraj- 

 nych, obliczanych z różnicy między maximum i minimum absolutnem. Podobnie jak 

 poprzednio rozróżniamy tu średnie amplitudy bezwzględne i skrajne amplitudy bez- 

 względne. 



Średnie amplitudy bezwzględne wykazują bieg bardzo dostosowany do zarysu 

 lądów i mórz, wzrastając silnie w miarę posuwania się w głąb kontynentu. Wyka- 

 zuje to poniższe zestawienie przybliżonych wartości przeciętnych dla amplitud na 

 kontynentach i na oceanach. 



') Por. mapy maximów i minimów dla Europy w tekście streszczenia francuskiego oraz dla 

 kuli ziemskiej w zbiorze map w końcu publikacyi niniejszej. 



