104 



Pozazwrotnikowy typ oceaniczny. 



Klimat oceaniczny stref umiarkowanych znajdujemy na zachodnich wybrzeżach 

 kontynentów np. na północ od 40" lub 42° N lub na południe od 37" S oraz natural- 

 nie na leżących w tych szerokościach wyspach oceanicznych. 



W klimacie tym panują w ciągu całego roku, a zwłaszcza na jesieni i w zimie, 

 wiatry zachodnie z oceanu, a wraz z nimi wędrujące depresye ze znacznem zachmu- 

 rzeniem i opadami w formie t. zw. deszczów lądowych lub też ulew z porywami 

 wichru. Całymi dniami słońce bywa tu zasnute chmurami lub mgłą, nie jest tu nigdy 

 ani bardzo zimno, ani też upalnie. 



Amplitudy roczne i dobowe temperatury są stosunkowo niewielkie. Lato jest 

 chłodne, o wiele chłodniejsze, niż w dalej położonych okolicach śródlądowych na tej 

 samej szerokości geograficznej. 



Także i temperatura średnia miesiąca najzimniejszego tylko wyjątkowo opada 

 tutaj poniżej punktu zamarzania. Anglia Południowa ma temperaturą przeciętną 

 takąż, jak i Riviera; łagodny przebieg pogody okupiony jest tu jednak silnem 

 zachmurzeniem i mglistem niebem, gdy tymczasem na Rivierze słońce świeci 

 w przeważnej części dnia. Podobieństwo temperatur średnich ogranicza się przy- 

 tem tylko do zimy; w ciągu lata jest daleko cieplej na Rivierze, niż w Anglii 

 Południowej. 



Amplituda roczna temperatur średnich wynosi od 12 do 14° C na wybrzeżach 

 zachodnich Europy, gdy na odnośnych wybrzeżach Ameryki Północnej wypada 10 

 do 14°, a Ameryki Południowej 6 do 8° C. 



Można wraz z Kóppenem rozróżniać kilka poddziałów w pozazwrotnikowym 

 klimacie oceanicznym. W typie czysto oceanicznym, spotykanym prawie tylko na 

 półkuli południowej, amplituda roczna temperatur średnich miesięcznych nie prze- 

 kracza 10°; klimat taki staje się więc najbardziej podobny do klimatów górskich 

 w pasie międzyzwrotnikowym. 



W środkowych szerokościach geograficznych, na granicy okolic podzwrotniko- 

 wych, zima jest jeszcze dość łagodna (powyżej 6° C), tak że mogą tu dojrzewać 

 rośliny wiecznie zielone, które z powodu chłodów nie udają się już bardziej ku pół- 

 nocy. W wyższych szerokościach geograficznych na obu półkulach lato jest już 

 niedostatecznie ciepłe; tam, gdzie temperatura najgorętszego miesiąca nie sięga 10°C, 

 zanikają drzewa. 



Pozazwrotnikowy typ kontynentalny. 



W klimacie tym panowanie depresyj barometrycznych i wiatrów zachodnich 

 zostaje coraz bardziej (w miarę przenikania w głąb lądu) przerywane przez okresy 

 ciszy z małem zachmurzeniem i jasną pogodą. W zwjązku z tern mamy tu dużą 

 amplitudę, która dla średnich miesięcznych wynosi 45—60", a dla temperatur skraj- 

 nych aż do 80" C a nawet wyżej. Lato kontynentalne bywa bardzo upalne z tem- 

 peraturami przeciętnemi do 22" i wyżej, a więc nieomal tyle co w okolicy zwrotników. 

 Zato w zimie mrozy dosięgają bardzo nizkich wartości, chociaż wobec ciszy i su- 

 chości powietrza są łatwe do zniesienia. 



Opady śnieżne w porze zimowej sprzyjają silnemu ochłodzeniu mas powietrz- 

 nych, a zarazem opóźniają występowanie wyższych temperatur wiosennych. W Sy- 

 beryi Wschodniej, gdzie śniegu spada niezbyt wiele, ogrzanie wiosenne następuje 

 tak szybko, że po surowej zimie mamy nieomal raptownie upalne lato. 



