105 



Poddziały klimatu kontynentalnego zależą nie tyle od surowości zimy ile od 

 długości i intensywności lata. tak niezbędnego dla życia roślin. Idąc za przykładem 

 Kóppena, można tu wydzielić cztery poddziały. W pierwszym lato jest upalne 

 i kilka miesięcy w ciągu roku ma temperaturę przeciętną powyżej 20° C. W pod- 

 dziale drugim, zasługującym na nazwę umiarkowanego, temperatura przeciętna dosię- 

 ga 20° C najwyżej tylko w pojedynczym miesiącu, pozostając jednak dłużej niż 

 w ciągu 4 miesięcy na poziomie powyżej 10°, co już wystarcza dla większości 

 zielonych w lecie drzew liściastych. W poddziale trzecim, podbiegunowym, mamy 

 10° C krócej niż 4 miesiące, wskutek czego wytrzymują tu tylko jeszcze brzoza i drze- 

 wa iglaste. W poddziale czwartym (arktycznym) w żadnym miesiącu temperatura 

 średnia nie dosięga 10° C i mamy tu granicę drzew: 



Pozazwrotnikowy typ monsunowy. 



Klimat ten w całkowitem rozwinięciu występuje tylko w Azyi Wschodniej; 

 w zimie panują tam suche wiatry lądowe, a w lecie wilgotne i chłodne wiatry 

 morskie. 



Wskutek zniżonej temperatury zimą i latem występuje tu anomalia ujemna 

 także i w przeciętnej rocznej, obserwowana w klimacie wybrzeźnym zarówno w Azyi 

 Wschodniej, jak i w częściach wschodnich Ameryki Północnej. Amplituda roczna 

 jest tu jeszcze duża, chociaż mniejsza niż w klimacie kontynentalnym (25° — 40° C); 

 temperatura zimy waha się od 2° do — 20° C tak, że w życiu roślin występuje prze- 

 ważnie pauza zimowa. 



Po tej charakterystyce ogólnej klimatów ziemskich przechodzimy do rozważania 

 poszczególnych części świata pod względem termicznym. 



S 31. Charakterystyka poszczególnych części świata pod względem termicznym. 



Stosownie do rozkładu lądów i mórz półkula północna posiada charakter bardziej 

 kontynentalny, a półkula południowa charakter bardziej oceaniczny. Na większe 

 ogrzanie półkuli północnej wpływają także swoiste kontury linii brzegowej w niższych 

 szerokościach geograficznych, pod których wpływem równikowe prądy morskie są 

 odchylane bardziej ku N niż ku S; z tego zaś powodu dochodzi do półkuli północnej 

 więcej ciepłych wód ze strefy równikowej, niż to ma miejsce dla półkuli południowej. 



Eu razy a. W kontynencie eurazyatyckim ogromnie rozwinięta jest dziedzina 

 pozazwrotnikowa z mroźnemi zimami. Także i klimat etezyjski oraz klimat pasatów 

 są na tym kontynencie bardziej rozprzestrzenione niż gdzieindziej. Właściwy klimat 

 międzyzwrotnikowy rozwinięty jest natomiast na półwyspach i wyspach Azyi Po- 

 łudniowej. 



W szczególności występują tu charakterystycznie następujące cechy. Wybrzeże za- 

 chodnie kontynentu Eurazyi nie ma charakteru tak oceanicznego jak odpowiednie miejsca 

 na półkuli południowej, a także i w Ameryce Północnej; ulega ono przytem silniejszemu 

 ogrzaniu przez Golfsztrom niż wybrzeża zachodnie w innych częściach świata. Stąd wy- 

 stępują tu stosunkowo duże wahania temperatury; klimat wybrzeży z łagodnemi zimami 



Pam. Fizyogr. — T. XXV. — Meteorologia. 



14 



