107 



Nowa Zelandya posiada temperatury przeciętne klimatu oceanicznego strefy poza- 

 zwrotnikowej. 



Ameryka Północna. Kontynent północno-amerykański należy prawie całko- 

 wicie do strefy pozazwrotnikowej z chłodnemi zimami; jest on jednak mniej rozległy 

 od kontynentu eurazyjskiego i posiada też charakter mniej skrajny pod względem 

 termicznym. Temperatury umiarkowane klimatu oceanicznego ograniczone są tu tylko 

 do wązkiego pasa nadbrzeżnego nad Pacyfikiem. 



Na obszarze Kordylierów i na całej stronie wschodniej znajdujemy chłodne 

 zimy i upalne lata: amplituda roczna wynosi tu od 15 do 40°. Temperatury 

 najniższe (— 30° C i niżej) występują na północy, zwłaszcza na Archipelagu Ark- 

 tycznym; izoterma styczniowa 0° przebiega tu w blizkości 40° N. Największe 

 upały letnie występują w części SW Stanów Zjednoczonych aż poza wybrzeża Kali- 

 fornijskie. 



Wskutek braku gór z zachodu na wschód oraz otwartego dostępu od strony 

 zimnych wiatrów arktycznych występują tu wielkie wahania nieokresowe temperatury, 

 ujawniające się nietylko w nagłych mrozach lecz także we wpływach gorących wia- 

 trów z przyległych okolic międzyzwrotnikowych. które niekiedy w ciągu paru godzin 

 podwyższają temperaturę o kilkanaście stopni. 



Półwyspy i wyspy północno - amerykańskie wykazują już wpływy wybitnie 

 oceaniczne, czem różnią się też od podobnych szerokości w Afryce. Upały letnie 

 nie są tutaj tak znaczne, a natomiast jest parno; zima zaś odznacza się równomier- 

 nym przebiegiem temperatury. Znaczna część Meksyku oraz Ameryki Środkowej 

 posiada duże wyniesienie nad poziom morza, wskutek czego nie występują tu 

 upały tropikalne i mamy wielką rozmaitość klimatów zależnie od wzniesienia. 



Ameryka Południowa. Kontynent ten zawdzięcza swej konfiguracyi oraz 

 brakowi jednolitego łańcucha górskiego na stronie wschodniej głębsze wnikanie 

 wgłąb lądu wpływów oceanicznych, niż to zachodzi w Afryce i w Australii. W czę- 

 ści międzyzwrotnikowej nie jest tu stosunkowo zbyt gorąco; temperatura przeciętna 

 roczna rzadko tylko dochodzi do 30° C. 



Już w Brazylii temperatury rzeczywiste są zmniejszone wskutek wyniesienia 

 nad poziom; w obrębie Andów spotykamy już w większej rozległości właściwe 

 klimaty wyżynowe z odmienną przyrodą i ważną rolą historyczną w rozwoju 

 kultury. 



W pasie umiarkowanym występuje w jeszcze wyższym stopniu łagodzący wpływ 

 morza. Strona zachodnia aż do grzbietów Andów posiada klimat bardzo równo- 

 mierny, mianowicie: 



z = 40° S 50" S I Portugalia Irlandya Zach. 

 temperatura \ najcieplejszego . . 15° 10° 22° 16° 



miesiąca ) najzimniejszego. . 8° 5" 10° 7° 



Amplituda roczna jest tu przeto o połowę mniejsza, niż w odpowiednich sze- 

 rokościach Europy Zachodniej. Po stronie wschodniej Andów przeciwieństwa tem- 

 peratur między porami roku są wprawdzie nieco większe, ale jeszcze niezbyt 

 znaczne. 



