110 



$ 32. Przyczyny uprzywilejowanego stanowiska Europy pod względem 

 termicznym 1 ). 



Porównywując temperatury średnie miejscowości w Europie z danemi dla miej- 

 scowości w innych częściach świata, lecz w tych samych szerokościach geograficznych, 

 zobaczymy odrazu, jak uprzywilejowane stanowisko zajmuje pod tym względem kli- 

 mat Europy. 



Poniżej zestawione są przybliżone wartości temperatur średnich dla kilku miej- 

 scowości w różnych szerokościach geograficznych: 





9 





53° 



N 





= 38 n 



N 





70 n N 





64 ft S 



Temperatura średnia 



-o £^ 







■a 







o 

 E 



£ «i 



3< 



■O n 

 c . '3o 





•S. oj 





miesięczna. 



Irian 

 (wyb 



że ' 



J5 

 _j 



Ł$ 



Ul 



aa ^2'^ 



OJ 

 "to 



a. 



Mei 

 (Azy 

 Śro 



Kan 

 (U. S 



Troi 

 (Nor 



Is- 2 



Ja-° ™ 



ic^ 

 & — 



! 



najniższa 



6° 





16° 



-19 n 



11° 



0° 



1° 



-4° 



-19 n 



-51° 



-21° 





15° 





11° 



19° 



26 n 



31" 



27° 



11° 



8° 



15 n 



-1° 





9 n 





-2° 



0° 



18° 



15° 



7° 



2° 



-6° 



-18° 



-13° 



Można wymienić trzy przyczyny, wpływające na uprzywilejowane stanowisko 

 Europy. Zaczynamy od przyczyny mniejszej wagi. 



a) Zachmurzenie jest dla całej Europy mniejsze w lecie niż w zimie. Silny 

 stopień zachmurzenia sprowadza zaś w porze zimowej podwyższenie, a w lecie 

 spadek temperatury powietrza. Stosunki odwrotne pod względem zachmurzenia 

 wykazują natomiast interesujące nas stacye w Azyi, jak to wynika z poniższego ze 

 stawienia zachmurzeń średnich w %: 



Hamburg Nikołajewsk n/A Rzym Władywostok 



styczeń. ... 84 43 48 28 



lipiec .... 67 67 16 77 



Rok. .... 70 59 38 53 



Chociaż jednak charakter rocznego zachmurzenia w Europie jest naogół czyn- 

 nikiem, wpływającym na podniesienie się temperatury, to jednak wpływem jego wy- 

 tłómaczyć można tylko małą część nadmiaru ciepła naszej części świata. 



b) Większe znaczenie posiadają wiatry zachodnie i południowo - zachodnie, 

 wiejące z oceanu (i częściowo z szerokości bardziej południowych) i przeważające 



') Według W. Kóp pen a (Ann. d. Hydr. und mar. Met., XXXIX J., Heft III, pp. 113— 119, 

 1911). „Wodurch ist dłe hohe Warme Europas und des Nordatlantischen Ozeans bedingt. 



