112 



Bardzo istotne znaczenie przypisać można nieznacznym tylko w okresie rocz- 

 nym przesuwaniom się kierunku wiatrów w Europie. Zarówno SW jak i W należą 

 w zimie i w lecie do najczęściej reprezentowanych wiatrów w Niemczech. 



Gdyby zachodziły tu zmiany monsunowe jak w podobnych szerokościach Azyi 

 Wschodniej, to i temperatura zimowa byłaby o wiele niższa. Monsuny bowiem 

 wieją od miejsc chłodniejszych ku cieplejszym i mają naogół wpływ ochładzający: 

 w zimie niosą z sobą chłód z lądu. w lecie chłód z morza. 



W Europie natomiast układ cyrkulacyi nie ulega większym zmianom wraz z po- 

 rami roku, a tylko niewiele odchyla się na prawo lub lewo. 



c) Najważniejszą zaś przyczyną wyjątkowo przyjaznego pod względem termicz- 

 nym stanowiska Europy jest wyjątkowy nadmiar ciepła w warstwie powierzchniowej 

 oceanu Północno-Atlantyckiego poza granicami strefy gorącej. Występuje to wyraź- 

 nie na mapach izanomal temperatury, zwłaszcza gdy porównamy pod tym względem 

 Atlantyk z morzami półkuli południowej, leżącemi w tej samej szerokości geo- 

 graficznej. 



Mapa świata z izotermami rocznemi temperatury na powierzchni mórz została 

 w r. 1906 opracowana przez G. Schotta dla londyńskiej „Challenger Society for 

 promotion of Oceanography". Temperatury normalne dla równoleżników obliczał 

 i graficznie przedstawił Krummel w odstępach co 5 stopni, biorąc rzeczywiste 

 temperatury powierzchni wód osobno dla różnych oceanów. Na północ od 25" N 

 najcieplejszy jest Atlantyk, od 25° N do 25" S ocean Indyjski, od 25° do 45° S różni- 

 ce są nieznaczne. 



W. Kóp pen obliczał temperatury średnie dla równoleżników według danych 

 tylko z półkuli południowej, gdzie od 35° do 65" S morze zajmuje od 90 do 100 %, 

 a między 0° i 35° S zawsze jeszcze od 75 do 80 %. 



W ten sposób otrzymuje się z danych Krummela wartości następujące dla 

 temperatury normalnej powierzchni mórz. 



11 C: 26" 24" 22" 20" 18" 16" 14" 12" 10" 8" 6" 4° 2" 0° (-l|-°) 

 <p: 8 20 25 29 33 36 39 42 45 48 51 54 57 60 (72) 



Posiłkując się temi temperaturami normalnemi wykreślił (1. c.) W. Kóp pen mapę 

 izanomal dla powierzchni mórz. Największe nadmiary ciepła wypadły w Atlantyku 

 w obrębie ciepłej dziedziny prądu Zatokowego czyli t. zw. Golfsztromu (idącego w kie- 

 runku z SW ku NE) oraz w oceanie Spokojnym w obrębie Kuro Siwo; obok 

 tych dwóch obszarów z izanomalami dodatniemi widzimy po dwie dziedziny 

 względnie chłodne, leżące w częściach NW i SE każdego oceanu. Występują one 

 mianowicie przy wyspach Kurylskich i Newfoundland oraz przy Kalifornii i wyspach 

 Kanaryjskich. 



Przeciwieństwa temperatury w Atlantyku są znacznie większe niż w Pacyfiku, 

 gdyż, jak widać z izanomal ujemnych, obszar NW jest jeszcze chłodniejszy, a ob- 

 szar SE mało tylko cieplejszy od odpowiednich miejsc na oceanie Spokojnym; 

 natomiast dziedzina atlantycka z nadmiarem ciepła o wiele przewyższa obszar odpo- 

 wiedni oceanu Spokojnego. Różnica wynosi tu koło 2" C dla <p = 30 N, a koło 

 5" C dla <f = 60° N. 



