114 



W tym ostatnim wypadku prąd morski kieruje się głównie na półkulę południo- 

 wą, a główny efekt ogrzewający na ląd przeciwległy w jego wyższych szerokościach 

 ulega jeżeli nie zatraceniu, to bardzo zasadniczej redukcyi. Występujący na miejscu 

 Irlandyi Newfoundland miałby wprawdzie wtedy łagodniejsze zimy, niż posiada obec- 

 nie, ale mimo to byłby we wszystkich porach roku chłodniejszy od Irlandyi obecnej. 

 W miejscu obecnej Lizbony i Gibraltaru mielibyśmy klimat San-Francisco z latem 

 chłodniejszem o 8°. 



Nadmienimy wreszcie, że zaopatrzenie w ciepłą wodę obszernej przestrzeni 

 między Spitsbergenem a wyspami Bermudzkiemi tylko w mniejszej części pochodzi 

 od właściwego Golfsztromu, tej „rzeki w oceanie"; w rzeczywistości zaś mamy tu do 

 czynienia z daleko rozleglejszym transportem mas wodnych w kierunku wyższych 

 szerokości geograficznych. Jest przytem rzeczą wiadomą, że nie tylko sama blizkość 

 ciepłych prądów morskich jest rozstrzygającym czynnikiem klimatycznym, ale że mia- 

 rodajnym jest tu wpływ panujących wiatrów; działanie cieplne prądów tam się bo- 

 wiem wykaże, gdzie ono przez wiatry zostanie przyniesione. Wreszcie i stosunki za- 

 chmurzenia odgrywają ważną rolę w stosunku do rozkładu temperatury. 



Wydzielenie znaczenia liczbowego każdego z poszczególnych czynników byłoby 

 rzeczą ważną i interesującą, lecz w stanie obecnym naszych wiadomości nie da się 

 to skutecznie przeprowadzić. 



