134 



na północ stepów trawiastych. W tych ostatnich wilgoć zimowa i deszcze 

 na początku lata umożliwiają obfite zbiory pszenicy, mimo częstych zbio- 

 rów klęskowych w razie suchszych lat. Ku strefom dębu łąki trawiaste 

 mieszają się coraz więcej z krzewami; w małych parcelach sięgają one do 

 strefy kukurydzy C s (Illinois, puszta węgierska). Grunt tych łąk tra- 

 wiastych, składający się z lóssu i czarnoziemu, jest w znacznej części 

 produktem klimatu i został nawiany przez burze pylne z sąsiednich ste- 

 pów i pustyń. 



Przechodzimy teraz do strefy mezotermicznej lub klimatów łagodnych z chłod- 

 niejszą porą roku (z miesiącem najzimniejszym poniżej 18° C) i upalnem latem 

 (z miesiącem najcieplejszym ponad 22° C lub też z łagodną zimą (ponad 6° C w naj- 

 chłodniejszym miesiącu). Do grupy tej należy klasyczny klimat śródziemnomorski, 

 w którym wegetacya odbywa się po krótkiej przerwie zimowej i trwa do lata, kiedy 

 następuje nowa przerwa, tym razem wskutek upałów. W późnej jesieni obserwujemy 

 nowe przebudzenie sią wegetacyi (klimat oliwek). Od tego klimatu do stale wilgot- 

 nego i łagodnego klimatu fuksyi lub do mroźnego w zimie klimatu hickory, albo 

 wreszcie do klimatu wysokopołożonych sawann (w których wegetacya odżywa dopiero 

 pod działaniem ulew letnich), mamy cały szereg stadyów przejściowych, jak to widać 

 z poniższego zestawienia. 



Cecha klimatu 



Przerwa wegetacyi wskutek 



zimowych J u J y 



Temperatura 

 w lecie 



Kamelia . 



Hickory . 



Kukurydza 



Oliwka . 



Eryka . 



Fuksya . 



Sawanny wysoko- 

 położone . . 



krótka 

 niezupełna 



długa 

 krótka 



-O 3 

 u. N 



I nie występuje 

 (lub wypada 

 I w zimie) 



w końcu lata 

 j w lecie 



nie występuje 



w zimie i na 

 wiosnę 



wysoka 



umiarkowana 



C t stanowi przejście do klimatów międzyzwrotnikowych (A), a C 2 i C G do kli- 

 matu dębu (D,). 



Powyższe siedem poddziałów strefy mezotermicznej daje się rozdzielić na trzy 

 grupy, a mianowicie: na typ podzwrotnikowy wschodni, na typ podzwrotnikowy kla- 

 syczny (jak nasz śródziemnomorski) i na typ wyżynowy międzyzwrotnikowy oraz na 

 oceaniczny w naszych szerokościach. 



Amplituda różnic temperatur średnich miesięcznych jest największa (22°— 45° C) 

 w poddziale C 2 , dla C 3 wynosi ona 20°-30° C, dla Q i C 4 10°— 25° C, dla C 5 mię- 

 dzy 2 1 /, a 18° C, dla C 6 i C 7 nie przekracza 10° C. Średnia temperatura roczna leży 

 między 22° a 1° C. 



