141 



§ 10. Klasy fi kac vii hydrograficzna klimatów wedłng A. Pencka. 



Klasyfikacyę klimatów oparł A. Penck na podstawie fizyograficznej. W po- 

 równaniu z innymi podziałami, które wychodziły z różnolitych zjawisk meteorolo- 

 gicznych, wysuwając szczególnie na plan pierwszy ten lub inny czynnik, grupuje 

 Penck klimaty ziemskie głównie na podstawie ogólnych warunków hydrograficznych. 

 Uważa on, że pod wpływem całokształtu zjawisk atmosferycznych, powierzchnia ziemi 

 nabiera pewnych cech charakterystycznych, które dają się od siebie wydzielać, nie 

 wchodząc w szczegóły przebiegu poszczególnych czynników meteorologicznych. Prze- 

 dewszystkiem zaś wpływ klimatu najbardziej uzewnętrznia się w działaniach, prze- 

 mianach i skutkach, jakie wywierają opady na powierzchnię gruntu. Czy opad za- 

 chowuje się następnie w rzekach albo też wyparowywuje całkowicie, czy też zasila 

 lodowce, zależy to w pierwszej linii od wpływów klimatycznych; słusznie też uważają 

 rzeki za produkty klimatu. 



Dla powierzchni lądowych mamy, z hydrograficznego punktu widzenia, nastę- 

 pujące trzy główne typy klimatyczne: 



Typ N (Nivale). Klimat śnieżny, w którym spada więcej opadu w formie 

 śniegu (S) niż procesy ablacyi (A) mogą z danego terytoryum usunąć; 

 jako skutek mamy tu odpływ (S — A — G) za pośrednictwem lodowców. 



Typ H (Humide). Klimat wilgotny, w którym spada więcej opadu (Pi 

 niż uchodzi przez wyparowanie (V), tak, że nadmiar opadu (P^-V=:R) 

 odpływa w postaci rzek. 



Typ A (Aride). Klimat suchy, w którym wyparowanie (V) zużywa nie tylko 

 nie całą ilość opadów (P), ale mogłoby jeszcze pobrać wodę z teryto- 

 ryów sąsiednich. 



Schematycznie można to przedstawić w formie następującej: 



Typ N Typ H Typ A 



S — A = G > | P — V = R >0 I p — V < 

 S=A P=V 

 Pas graniczny . . . linia śniegu . . . linia suszy. 



Jak widzimy, trzy główne typy klimatyczne oddzielone są od siebie przez dwie waż- 

 ne linie graniczne: granicę suszy, w której opad równoważy się wyparowaniem, oraz 

 znaną granicę śniegu, gdzie opad śnieżny usuwają całkowicie procesy ablacyi. 

 Ta ostatnia rzuca się odrazu w oczy w krajobrazie danej okolicy i rozdziela dziedziny 

 stale pokryte śniegiem od tych, które tylko przez czas pewien lub sporadycznie no- 

 szą białą pokrywę. 



