142 



Bliższe poszukiwania x ) uczą, że położenie t. zw. linii śniegu zmienia się z roku 

 na rok, oscylując około pewnej wartości średniej: ta ostatnia nie jest ściśle związana 

 na wyżynach z określoną izohypsą, lecz powstaje na rozmaitych wysokościach zależ- 

 nie od ekspozycyi i ukształtowania terenu. Z meteorologicznego punktu widzenia 

 na powstanie tej linii wpływa wielkość opadu spadającego w postaci śniegu oraz 

 czas trwania temperatur powyżej punktu zamarzania. 



Jeszcze trudniejszą do ustalenia jest granica suszy na powierzchni ziemi. 

 Z samej natury granic geograficznych wynika, że nadaremnie usiłowalibyśmy ją 

 wyznaczyć w postaci dokładnie ustalonej linii granicznej; stanowi ona mniej lub 

 więcej rozległy pas, którego położenie zależy i od ekspozycyi i od ukształtowania 

 terenu oraz od przepuszczalności gruntu. Należy przytem zauważyć, że, podobnie 

 jak nadmiar mas śnieżnych przechodzi w postaci lodowców do dziedzin o klimacie 

 wilgotnym, zachodzi również odpływ rzek z dziedzin wilgotnych do terytoryów su- 

 chych. Zresztą i te ostatnie nie są bynajmniej pozbawione bezwzględnie rzek; 

 silniejszym ulewom towarzyszy tu powierzchowne ściekanie wody, które jednak ma 

 charakter nie regularny, lecz sporadyczny. Mamy tu raczej do czynienia z gwał- 

 townymi potokami, niż z właściwą formą rzek. 



Z badań nad stosunkami opadów i odpływu, 2 ) wynika, że dla określonych te- 

 rytoryów ustalić się dają pewne graniczne sumy opadów, dla których w dziedzinach 

 wilgotnych odpływ przestaje zachodzić. Dla Szwecyi Środkowej opady takie wyno- 

 szą 100 mm, dla Europy Środkowej 420 — 430 mm, dla rzek środkowo-amerykań- 

 skich 1100 mm. Różnice w tych liczbach pochodzą w pewnej mierze stąd, że 

 temperatury średnie odnośnych dziedzin wynoszą 1°, 7° i 24° C, a wiadomo, 

 że w cieplejszych klimatach potrzeba więcej opadów, niż w strefach chłodniejszych, 

 dla podtrzymania działalności rzek. 



Przechodzimy teraz do bliższego rozwinięcia typów klasyfikacyjnych Pencka, 

 co przedstawić można w postaci poniżej zaznaczonej. 



') Kurowski. Die Hóhe der Schneegrenze. Geogr. Abh. V l3 p. 115. 



Finsterwalder und S c h u n c k. Der Suldenferner. Zeitschr. des D. und Ósterr. 

 Alpenverdiris. 1887. 



F. Machacek. Zur Klimatologie der Gletscherregion der Sonnblickgruppe. VIII Jahres- 

 bericht des Sonnblickvereins fiir 1899. 



') A. Penck. Untersuchungen iiber Verdunstung und Abfluss von grósseren Landflachen. 

 Geographische Abhandlungen. V 5 , 18%. Por. także Deutsch - Osterr. Ung. Verband 

 fur Binnenschiffahrt. XIX, 1897. 



Axel Wallen. Regime hydrologique du Dalelf. Bulletin Geological Institution. VIII, 

 Upsala, 1906. 



H. Keller. 1) Niederschlag, Abfluss und Verdunstung in Mitteleuropa. Jahrbuch fiir die 

 Gewasserkunde Norddeutschlands. Besondere Mitteilungen. I, 4 ; 1906. 2) Die Abfluss- 

 erscheinungen von Mitteleuropa. Geographische Zeitschrift; XII, 1907. 



P. V u j e v i c. Die Theiss. Geographische Abhandlungen. VII, ,. 1906. 

 E. S t u m m e r. Niederschlag, Abfluss und Verdunstung im Marchgebiete. Geogr. Jahresber. 

 aus 4 Ósterreich. VII, 1909. 



A. M e r z. Beitrage zur Klimatologie und Hydrographie Mittelamerikas. Mitteilungen des 

 Vereins fiir Erdkunde; Leipzig, 1906. 



