146 



W tym ostatnim klimacie nie dochodzi jednak ani do tworzenia się 

 trwalszej pokrywy lodowej na rzekach, ani też do regularnego trwania 

 powłoki śnieżnej, jakkolwiek ani mróz ani też opad śnieżny nie są tam 

 niezwykłem zjawiskiem. 



W dziedzinie umiarkowanie cieplej klimatu mokrego (H^) wysoki 

 stan wód w rzekach występuje zazwyczaj, podobnie jak i w dziedzinie 

 podzwrotnikowej (H21,). w chłodniejszej porze roku, która jednak nie jest 

 koniecznie z tego powodu zarazem i najobfitszą w opady. Chociaż 

 wyparowanie jest wtedy najsłabsze, wodostan jest najwyższy nie tylko 

 stosunkowo, ale często i bezwzględnie. 



A. Przechodzimy wreszcie do klimatów typu suchego (A). Podobnie jak w kli- 

 matach typu wilgotnego (H) rozróżnialiśmy dziedzinę mokrą, w której 

 przenikanie opadu do gruntu odbywało się stale i bez przerwy, oraz inne 

 poddziały, w których zjawisko to ulegało przerwom w okresie rocznym 

 lub też było hamowane całkowicie, tak też klimaty typu suchego rozdzielić 

 się dają na dziedziny: zupełnie suchą (A") i półsuchą (A 1 ), zależnie od 

 tego, czy stan suszy trwa całkowicie, czy też występuje tylko połowicznie. 

 Wiemy bowiem, że i w klimatach typu suchego (A) występują opady, 

 lecz nie są one wystarczające dla zasilania regularnie płynących wód. 

 Mimo to jednak mogą one często wystarczać do czasowego tworze- 

 nia się gwałtownych potoków i istnienia dość obfitej nawet wegetacyi 

 (suchorosty), specyalnie dostosowanej do warunków klimatu suchego. 



A 1 . W dziedzinie półsuchej (A 1 ) opad z ulew często przenika częściowo do grun- 

 tu, lecz nie może się tam utrzymać i zebrać w postaci bardziej rozległych 

 wód gruntowych, gdyż w porze suszy całkowitej ulega z powrotem wy- 

 parowaniu z gruntu. Wydostawaniu się wody z głębi pomagają także 

 i działania włoskowate. 



Gdy w klimatach typu wilgotnego wody, przenikające do gruntu 

 przebywają w głębi prawidłowe drogi, w klimacie suchym wracają się one 

 ku powierzchni aby tu wyparować; zamiast wymywania gleby, jak w pierw- 

 szym wypadku, mamy tu do czynienia z osadzaniem w warstwach wierzch- 

 nich gruntu substancyj rozpuszczalnych, zwłaszcza soli i węglanu wapnia. 

 Ten ostatni jest zwłaszcza charakterystyczny dla twardych warstw po- 

 wierzchniowych gruntu w klimatach półsuchych. 



A". W dziedzinie całkowicie suchej ustają już całkowicie te przemieszczenia na 

 dół i do góry wód gruntowych; ziemia nie ulega wogóle przemoczeniu, 

 a zatem niema i warunków do tworzenia się twardych powłok. Gdy 

 w klimatach typu wilgotnego przeważa zwietrzenie chemiczne, spotyka- 

 my w klimacie całkowicie suchym (A") zjawiska wietrzenia mechanicz- 

 nego skał i kamieni. Wietrzenie to pod działaniem wiatru nie napo- 

 tyka tu przeszkód ani wskutek obecności twardych powłok gruntowych 

 (jak w klimacie półsuchym A 1 ), ani też w szacie roślinnej (jak w klima- 

 tach typu H). 



