147 



Zarówno jak A 1 , tak i dziedzinę A" podzielić można na dwa pod- 

 działy klimatyczne, a mianowicie: na suchy umiarkowanie ciepły (A! 11 ) 

 z wybitną amplitudą roczną temperatury i suchy podzwrotnikowy (A, 11 ) 

 z różnicami temperatur głównie w okresie dobowym. 



Wspomnimy nakoniec, że obecność lub brak rzek nie zawsze jest niezawodnym 

 sprawdzianem przynależności danego terytoryum do klimatu wilgotnego lub suchego. 

 Z jednej bowiem strony wody płynące przechodzą niekiedy z dziedzin typu H do 

 obszarów suchych, tworząc rzeki pochodzenia zamiejscowego (allochtoniczne w od- 

 różnieniu od autochtonicznych). Z drugiej zaś strony znane są niektóre obszary 

 pseudosuche (jak np. Karst lub t. zw. Schotty), w których brak wody powierzchnio- 

 wej wynagradza powstawanie obfitych wód, płynących w pewnej głębokości poniżej 

 przepuszczalnych bardzo warstw wierzchnich gruntu. 



§ 41. Podział klimatów według Hettuera. 



W monografii „Die Klimate der Erde", wydanej w roczniku „Geographische 

 Zeitschrift" z r. 1911, A. Hettner usiłuje oprzeć podział geograficzny klimatów 

 według zasad cyrkulacyi atmosferycznej. Zwraca on przytem uwagę na całokształt 

 przebiegu ogólnego czynników klimatycznych, słusznie uważając, że opieranie się 

 wyłącznie na przebiegu np. temperatury lub opadów daje zbyt jednostronne 

 wyniki. 



Zasadniczo dzieli A. Hettner klimaty ziemskie na dwie wielkie grupy: 

 międzyzwrotnikową i pozazwrotnikową z następującymi działami głównymi: 



Klimat: 



okołorównikowy 



(Dla gór klimatu I mamy poddziały: 

 la. gorący — do 1 km, 

 Ib. umiarkowany — 2 km. 

 Ic. zimny 2—3 km, 

 Id. wyżynowy od 3 km), 

 międzyzwrotnikowy lądowy i monsunowy 

 Ha. opady w ciągu całego roku 

 II b. opady w ciągu pół roku 

 II c. opady 3 miesiące i krócej 

 pasatowy 



oceaniczno-podzwrotnikowy (lub etezyjski) 

 podzwrotnikowy kontynentalny. 



VI wilgotny 



VI a. oceaniczny 



VI b. z latem upalnem 



VI c. z latem umiarkowanem 



VI d. z latem chłodnem 



VII preryj 



VIII pozazwrotnikowy suchy 

 IX tundr. 



