148 



Klimaty grupy międzyzwrotnikowej posiadają niektóre wspólne cechy związane 

 z nizką szerokością geograficzną. Różne pory roku wykazują tu mianowicie niewiel- 

 kie różnice w dopływie światła i ciepła wskutek niewielkich zmian w kącie padania 

 promieni słonecznych. Małe stosunkowo odchylenia prądów powietrznych wskutek 

 obrotowego ruchu ziemi powodują nieznaczne tylko wahania nieokresowe w prze- 

 biegu pogody; tylko w niektórych miejscach powstają niekiedy gwałtowne choć 

 chwilowe orkany. Opady mają wogóle charakter t. zw. deszczów cieplnych, spadają- 

 cych w czasie najwyższego stanowiska słońca. 



W obrębie jednak klimatów międzyzwrotnikowych powstają różnice w dwóch 

 kierunkach. Zależnie od wzrastającej odległości od równika, a także od położenia 

 względem morza i od ukształtowania terenu, ulega zmianom zarówno okres roczny, 

 jak i wysokość opadów; po drugie zaś temperatura spada w miarę wzrostu wznie- 

 sienia nad poziomem morza. O ile pierwsza zmiana nadaje piętno charakterystyczne' 

 i nieomal określa cały typ klimatyczny, to zmiana druga wywołuje tylko stopnio- 

 wania w obrębie danego typu. 



I. W klimacie okołorównikowym wahanie roczne temperatury jest drobne 

 i może być pominięte; zależy ono zresztą mniej od wysokości słoń- 

 ca niż od stopnia zachmurzenia i opadów. Deszcze padają tu we 

 wszystkich porach roku, wykazując maxima podwójne w „okresie po- 

 równania wiosennego i jesiennego i bezpośrednio po niem; wyso- 

 kość opadów jest naogół bardzo duża. Wodostan rzek wykazuje zmiany 

 zarówno okresowe jak i nieokresowe, które jednak trzymają się w umiar- 

 kowanych granicach. W krajach górzystych uwydatnia się różnica między 

 obficie skraplanymi przez deszcze elewacyjne zboczami zewnętrznymi, nie- 

 zależnie od ich kierunku względem stron świata, a suchemi krainami 

 wewnętrznemi; gdy pierwsze pokryte są (z wyjątkiem bardzo wysoko po- 

 łożonych zboczy) gęstym lasem dziewiczym, w drugich spotykamy sawan- 

 ny i krainę buszu. 



Wartości temperatury i zależne stąd zjawiska zmieniają się zależnie 

 od wysokości miejsca nad poziomem morza. Rozgraniczenie stopniowe 

 wyżyn jest z natury rzeczy dość dowolne, najwłaściwszą będzie rzeczą 

 użyć tu pewnych liczb okrągłych. 



Ia. Strefa gorąca (Tierra caliente) sięga do 1 km. Wszystkie miesiące są upal- 

 ne (powyżej 20° C). Jest to klimat najbujniejszych międzyzwrotnikowych 

 lasów dziewiczych z licznemi palmami i lianami. Strefa ta odpowiada 

 klimatowi lian według Kóp pen a, który jednak rozciąga go nieco wyżej 

 (do ca. 1,5 km). 



Ib. Strefa umiarkowana (Tierra templada) sięga od 1 do 2 km. Wszystkie 

 miesiące są ciepłe, między 20° a 15° C. Lasy są tu już nieco mniej bujne, 

 palmy zdarzają się mniej często, ogólny jednak charakter wegetacyi jest 

 zachowany. Także i kultury roślin uprawnych mają cechę wyraźnie mię- 

 dzyzwrotnikową, choć brak jest niektórych roślin, wymagających szcze- 

 gólnie dużo ciepła. Kóp pen zalicza tę strefę w części do klimatu lian, 

 a częściowo do klimatu fuksyi. 



