150 



wyparowania. Na zboczach gór lub na gruncie skalistym zamiast drzew 

 występują krzaki. Jest to klimat baobabu według Kóppena, chociaż 

 częściowo doliczyć tu można i jego klimat kamelii. 



II a'". W większej odległości od równika pora dżdżysta trwa tylko trzy miesiące lub 

 nawet krócej. Wegetacya roślinna musi więc być jeszcze w wyższym stop- 

 niu dostosowana do suszy; staje się ona mniej liczna i o charakterze wy- 

 bitnie kserofilowym. Stosownie do rodzaju gruntu występują tu albo ste- 

 py międzyzwrotnikowe, różniące się od sawann nizkim wzrostem traw, 

 albo też rzadkie liany lub zarośla akacyi i krzewów kolczastych. Jest to 

 klimat espinalu według K 6 p p e n a. 



II b. Nowy dział otrzymuje się w obrębie tego klimatu wskutek zniżki temperatury 

 w miarę wzrostu wysokości nad poziomem morza; lecz rozgraniczenie to 

 występuje dla roślinności kserof iłowej mniej wyraźnie, niż w wegetacyi 

 klimatu okołorównikowego. Możnaby sądzić, że granice wysokości ulegają 

 pewnej zniżce w miarę oddalania się od równika; faktycznie jednak wzra- 

 stają one nawet nieco wskutek większej suchości oraz silniejszego pro- 

 mieniowania dziennego. Wystarczy tutaj wprowadzenie niewielu poddziałów. 

 Na wysokości przeciętnej (sięgającej do ca. 2,5 km), mamy tu jeszcze 

 roślinność o charakterze wyraźnie międzyzwrotnikowym; jest to klimat 

 agaw według Kóppena. Na większych wysokościach (peruwiańska Puna) 

 znikają już rośliny międzyzwrotnikowe. a uprawa dotyczy głównie owsa, 

 kartofli i Quinoa. Jest to według Kóppena klimat Quinoa, który on 

 łączy z klimatem agawy, jako klimat sawann wysokopołożonych. 



Na jeszcze większych górach (Puna brava w Peru) lub płaskowzgó- 

 rzach (zwłaszcza w Tybecie) panuje chłód w ciągu całego roku, a grunt 

 pokryty jest suchą trawą. Jest to klimat yaków według Kóppena. 



III. Od międzyzwrotnikowego klimatu kontynentalnego przechodzimy do klima- 

 tu pasatów, występującego na zachodnich wybrzeżach kontynentów 

 zazwyczaj między 18 a 30 stopniem szerokości geograficznej i sięgającego 

 mniej lub więcej wgłąb lądu; na wybrzeżu zachodniem Ameryki Połud- 

 niowej klimat ten zaczyna się od cp = 4 J /2°- 



Jest to klimat wybitnie suchy, opady są rzadkie w ciągu całego 

 roku i mniejsze niż wyparowanie; częstokroć panuje nawet susza zu- 

 pełna. Wskutek małego zachmurzenia promieniowanie słoneczne mało 

 jest osłabione; w ciągu dnia panuje silny upał, w nocy jest dosyć chłod- 

 no. Wegetacya roślinna jest skąpa i dopasowana do suszy (półpusty- 

 nie), albo nawet brak jej zupełnie (pustynie całkowite). Jest to klimat 

 samumu według Kóppena. 



Wraz z wzniesieniem nad poziom morza temperatura spada, ale 

 upał dzienny jest wciąż znaczny. W górach spadają tu częściej deszcze, 

 rozpościerające się albo z okolic międzyzwrotnikowych, albo też z obsza- 

 rów pozazwrotnikowych ; można więc połączyć klimatycznie tę dziedzinę 

 z dziedzinami między- lub podzwrotnikowemu 



