brzeżu. Kalifornijskiem panuje odmiana oceaniczna klimatu śródziemno- 

 morskiego. 



Wahanie termiczne jest tu szczególnie osłabione, jesień jest wy- 

 jątkowo ciepła i przyjazna dla uprawy roślin (Sacramento). W San 

 Francisco temperatura średnia października jest wyższa od przeciętnej 

 dla lipca. 



Analogiczne stosunki, pod wpływem And, panują i w Chile. W Afry- 

 ce Południowej klimat ten przechodzi ku północy i zachodowi w klimat 

 pustynny, a ku wschodowi w klimat chiński (Sydney). 



Pozostaje nam jeszcze powiedzieć słów parę o podzwrotnikowych 

 klimatach wyżynowych. Najciekawsze typy tego rodzaju spotykamy w gó- 

 rach w pobliżu równika. 



W Andach od strony Kolumbii i Ekwadoru przebieg opadu ma cha- 

 rakter wyraźnie równikowy. Niema tu okresu suchego, lecz dwa maxima 

 opadów, uwarunkowane przejściami słońca przez zenit. Temperatura po- 

 wietrza jest zniżona pod wpływem wyniesienia nad poziom, lecz ma wa- 

 hanie roczne prawie tak małe, jak w klimacie oceanicznym. 



W miarę zbliżania się ku zwrotnikom amplituda wzrasta, a w prze- 

 biegu opadów uwydatnia się mniej lub więcej wyraźny okres suchy oraz 

 maximum pojedyńcze. Jest to typ charakterystyczny dla wyżyn Meksy- 

 kańskich, choć spotykamy go także w Boliwii (Cochabamba), Abissynii 

 i Transvaalu (Pretorya). 



Klimat typu meksykańskiego sprzyja kolonizacyi, a jego łagodność 

 od najdawniejszych czasów przyciągała ludzi. Jest rzeczą charakterystyczną, 

 że wszędzie, gdzie on panuje, odnajdujemy ślady minionych cywilizacyj, 

 świadczących o posuniętej kulturze. 



Klimaty umiarkowane z okresem chłodnym. Poza 45-ym ró- 

 wnoleżnikiem niema kraju bez dobitnie zaznaczonej pory zimowej. We- 

 dług niezupełnie ściśle odgraniczonej klasyfikacyi M a r t o n n e'a, o ile pora 

 zimowa trwa nie więcej niż 4 miesiące, a temperatura przeciętna roczna 

 tylko o parę stopni odbiega od 10° C, mamy grupę klimatów umiarkowa- 

 nych z okresem chłodnym. Grupa ta występuje najsilniej w Europie, 

 a cechuje ją także wybitna różnica między odmianą oceaniczną a konty- 

 nentalną. 



Różnica ta wyraża się nie tylko w amplitudzie temperatury (która 

 prawie nie dochodzi do 10° C w typie oceanicznym, a natomiast przekra- 

 cza 30° w typie kontynentalnym), ale także i w przebiegu opadów. Ła- 

 godne zimy, a chłodniejsze lato (w porównaniu z odnośnemi wartościami 

 przeciętnemi dla danego równoleżnika) charakteryzują ten typ oceaniczny. 

 Opady są tu przytem obfite bez okresów suszy oraz z maximum zimo- 

 wem pod wpływem depresyj atlantyckich. W typie kontynentalnym maxi- 

 mum opadów występuje wyraźnie w porze letniej. 



Przejście od klimatu oceanicznego do kontynentalnego zachodzi sto- 

 pniowo w obrębie Europy. Jak widać z nowowykreślonej mapy J ) izo- 



Por. mapę izoamplitud Europy w ciągu dalszym publikacyi niniejszej. 



