163 



amplitud Europy, wahanie 10° C obejmuje tylko Irlandyę i wązkie skrawki 

 nadbrzeżne Europy Zachodniej. Jest to klimat bretoński według klasyfi- 

 kacyi Martonne'a. po którym następuje klimat paryski. Cechy coraz 

 więcej kontynentalne ma już klimat polski, obejmujący prócz Polski właści- 

 wej także i znaczną część Niemiec oraz Czechy. 



Ku wschodowi zmniejszają się także wysokości opadów, co uwydatnia 

 się zwłaszcza jesienią. 



W obrębie wprowadzonego przez Martonne'a typu ukraińskiego 

 mamy mniej niż 500 mm opadów rocznych, z których 65% spada w lecie. 

 Jeszcze bardziej ku wschodowi wstępujemy w obręb stepowego klimatu 

 aralskiego. 



Typy analogiczne klimatów umiarkowanych spotykamy także i w Ame- 

 ryce. Typ oceaniczny występuje tylko wązkim pasem u podnóża gór 

 Skalistych, a zaraz dalej ku wschodowi rozpościera się klimat aralski. 

 Podobneż stosunki mamy na wybrzeżu południowem Chile, o klimacie 

 bardzo łagodnym i dżdżystym, gdy zaraz na wschód panuje w Kordylie- 

 rach wybitna susza. 



Wogóle typ kontynentalny stanowi typ normalny dla grupy klimatów 

 umiarkowanych z okresem chłodnym. Przeważa on nie tylko w Europie, 

 ale znajdujemy go w Azyi w biegu środkowym i dolnym Amuru. Pod 

 wpływem monsunu powstaje nowy typ mandżurski z suchą zimą, który 

 charakteryzuje także i części środkowe wyspowej Japonii. 



W Ameryce Północnej odnajdujemy klimat polski oraz ukraiński 

 na szerokim obszarze od Atlantyku do źródeł Mississipi. Z drugiej zaś 

 strony, na zachód od Alleghany oraz w dorzeczu środkowem Mississipi, 

 uwydatnia się odmiana klimatu zbliżona do grupy podzwrotnikowej. Tem- 

 peratura średnia roczna jest wyższa, opady obfite, lecz ich maximum wy- 

 pada na wiosnę tak, że pewna skłonność do suszy (w stopniu niejedna- 

 kowym zależnie od roku) występuje ku jesieni. Klimat ten, przyjazny 

 zwłaszcza dla uprawy kukurydzy, odnajdujemy i w Europie na płaszczyznach 

 środkowego i dolnego Dunaju; stąd też pochodzi nazwa klimatu naddu- 

 najskiego, obejmującego część Węgier i Rumunię. 



Na półkuli południowej odnajdujemy głównie typ oceaniczny klima- 

 tów umiarkowanych. 



E. Klimaty pustynne (gorące) i stepowe (chłodne). Cechą zasa- 

 dniczą klimatów pustynnych i stepowych są małe opady (poniżej 25 cm 

 w sumie rocznej) oraz silne wahanie temperatury powietrza. 



Cechy te są silniej wyrażone w gorącym klimacie pustyń niż w chło- 

 dnym klimacie stepów. Przykładem klasycznym pustyń jest Sahara. 



Odmianę oceaniczną Tdimatu pustynnego odnajdujemy w części za- 

 chodniej Afryki Południowej. Amplituda termiczna nie jest tu wielka, 

 opady niedostateczne, a temperatura miesiąca najcieplejszego wynosi tylko 

 około 15° C w Port Nolloth (cp = 29° S). Dzieje się to skutkiem zimnego 

 prądu morskiego, oblewającego odnośne wybrzeże. Podobne stosunki znaj- 

 dujemy w Peru; klimat ten, bardzo nieprzyjazny dla rozwoju i działalności 

 ludzkiej, nazywa Martonne peruwiańskim. 



