173 



2) wybrzeża Norwegii Środkowej oraz Szkocyi Północnej, gdzie (zwłasz- 



cza w głębi fiordów w miejscach mniej wietrznych) dojrzewają, 

 już wiśnie i niektóre inne drzewa owocowe; 



3) wybrzeża Irlandyi, a zwłaszcza części południowe Irlandyi i Anglii, 



a wreszcie 



4) wybrzeża zachodnie Francyi i północne Hiszpanii odznaczają się 



już tak łagodnym przebiegiem temperatury zimowej, że mamy 

 tam wiecznie zielone drzewa; w związku z wzrastającą ku połu- 

 dniowi temperaturą letnią, dojrzewa już kukurydza we Francyi SW 

 i w Hiszpanii Północnej. 



Dziedzina Zachodnio-Europejska i Baltycko-Polska. 



Poza wązkim pasem właściwych wybrzeży atlantycko - europejskich 

 ciągnie się dziedzina zachodnio-europejska, pełna krain górzystych i płasko- 

 wzgórz, których strony zachodnie daleko bardziej niż wschodnie zbliżają 

 się do typu atlantyckiego. 



Jak to zwykle bywa podczas przejścia z morza na ląd, cały układ 

 cyrkulacyi atmosferycznej ulega zmianom zależnym od silniejszego tarcia 

 mas powietrznych o powierzchnię ziemi z jej różnolitą konfiguracyą terenu 

 oraz wskutek silniejszych ochłodzeń gruntu w porze zimowej i nagrzewania 

 się w lecie. 



Ciśnienie jest naogół większe, prądy powietrzne są słabsze niż na 

 wybrzeżach, a zarazem zwiększają się amplitudy temperatury. W miarę 

 posuwania się wgłąb lądu wzrastają deszcze letnie, a półrocze letnie daje, 

 w przeciwieństwie do stosunków na Atlantyku, już wyższe sumy opadów, 

 niż półrocze zimowe. Wogóle jednak wysokości roczne opadów, które do- 

 chodzą a nawet miejscami przekraczają 1 metr na wybrzeżach, słabną 

 w miarę posuwania się na wschód; wynoszą one przeważnie 500 — 800 mm 

 w Europie Zachodniej. 



W dziedzinie zachodnio-europejskiej wypada rozróżniać cały szereg 

 poddziałów klimatycznych, jak np. alpejski, nizin zachodnio-europejskich, 

 wysp brytańskich i t. p. Za cechę odróżniającą uważać tu można większy 

 lub mniejszy czas trwania chłodów zimowych, a zarazem posiłkować się 

 w celach łatwiejszej oryentacyi przebiegiem niektórych ważnych linij wege- 

 tacyjnych, tych niejako żywych termometrów. Dla Europy szczególnie 

 ważne są granice uprawy winogron, kukurydzy, a także występowania bu- 

 ków, dębów i t. p. 



O dziedzinie baltycko-polskiej nie będziemy tu mówili, gdyż bardziej 

 szczegółowo będzie omówiona w rozdziale następnym przy omawianiu kli- 

 matu Polski. 



Dziedzina Czarnomorsko-Kaspijska. 



Gdy dziedziny poprzednie (nadbrzeżna atlantycka, zachodnio-europej- 

 ska i baltycko-polska) należały do grupy klimatów atlantycko -europej- 

 skich o charakterze oceanicznym, to dziedzina czarnomorsko-kaspijska lub 

 krócej czarnomorska, należy już do odmiennej grupy klimatycznej o cha- 



