174 



rakterze bardziej kontynentalnym, obejmującej Bałkany, Węgry, Rumu- 

 nią, Ukrainę, Kaukaz, kraje nad morzem Kaspijskiem i dalsze dziedzi- 

 ny w Azyi. 



Znajdujemy tu większe amplitudy temperatur, a przedewszystkiem 

 różny charakter pod względem opadów. W obrębie tej grupy przebiega 

 tak ważna pod każdym względem granica lasów, a wraz z ubóstwem 

 opadów występują stepy. Pora sucha uwydatnia się zwłaszcza w po- 

 łudniowo-wschodnim kącie Europy w pobliżu morza Kaspijskiego. Upa- 

 ły letnie trwają już tam dłużej niż trzy miesiące, temperatura w zimie 

 jest nizka, a opady roczne zniżają się do 250 a nawet 200 mm, przyczem 

 wysokości miesięczne nie przekraczają przeważnie 25 mm. Strata przez 

 wyparowanie przewyższa sumy opadowe, co odbija się wybitnie na wodo- 

 stanie i na wegetacyi. 



Obok upałów letnich chłody zimowe są tak znaczne, że powstaje 

 z tego powodu paromiesięczna przerwa wegetacyi w całej dziedzinie czar- 

 nomorskiej. 



W podziale na pory roku charakterystycznie występują tu zwłaszcza 

 trzy okresy: upalny i suchy środek lata, długa i chłodna zima oraz ciepła 

 i dżdżysta wiosna i początek lata. 



Na Bałkanach i na Węgrzech stosunki są nieco odmienne; podpadają 

 one jednak pod ogólny typ klimatyczny dziedziny czarnomorskiej, różnej 

 bardzo pod względem klimatycznym od dziedziny baltycko-polskiej lub za- 

 chodnio-europejskiej. 



Dziedzina Wschodnio-Europejska. 



Dziedzina ta obejmuje prócz Rosyi właściwej także i północ Europy, 

 od Laponii w kierunku do Nowej Ziemi. Zauważymy jednak, że wybrzeża 

 wschodnie morza Białego oraz dalej na wschód położone wybrzeża nad 

 oceanem Lodowatym Północnym należą już do grupy arktycznej klimatów 

 (Id według nomenklatury na mapach z podziałem klimatów na kuli ziem- 

 skiej oraz w Europie). 



Rozróżniać tu możemy poddziały: lapoński, rosyjski, podarktyczny 

 (mniejwięcej do cp = 60° N) oraz rosyjski właściwy. Występują tu zwłaszcza 

 lasy iglaste i brzozy, które dopiero na skrajnej północy ustępują miejsca 

 tundrze bezleśnej. 



W Rosyi występuje już typ kontynentalny klimatu z jego ostremi 

 przeciwieństwami od zimy do lata. Okres ciepły (z temperaturą średnią 

 miesięczną powyżej 10° C) kurczy się coraz bardziej, zato występuje 

 coraz dłuższa i coraz bardziej surowa zima w miarę, jak posuwamy się 

 na wschód. 



Dziedzina Południowo-Europejska. 



Odmienna ta pod względem klimatycznym dziedzina charakteryzuje 

 się łagodnemi zimami oraz upalnem i suchem latem; zależy to przede- 

 wszystkiem od położenia krain śródziemnomorskich względem t. zw. maximum 



