184 



morza Azowskiego; stąd a / 3 wypada na niziny: mianowicie 300 km nizinę Pejpus- 

 Ilmeń, 800 km na obszar błot i lasów, jak również na nizinę. Dniepru. 



Brzeg zachodni pasma granicznego odznaczony jest przez rzeki na długości 

 1200 km, w obszarze Pejpusu przez Narwę i Wielką, na południu przez Berezynę 

 i przez Dniepr. Brzeg wschodni odznaczony jest na długości 1000 km, na obszarze 

 jeziora Ilmeń przez Wołchów i Łować, na południu przez Doniec. 



W ten sposób w ukształtowaniu powierzchni Europy występuje naturalne pasmo 

 graniczne, które na południu przecięte jest przez granicę lasów. 



Wzdłuż niziny Dniepru biegnie — według Pencka — granica klimatyczna. Jak 

 zobaczymy w ciągu dalszym, twierdzenie to wymaga pewnych zastrzeżeń w stosunku 

 do dolnego biegu Dniepru. 



O cechach charakterystycznych klimatu Polski. 



Już sam fakt, że geograf francuski E. de Martonne wyróżnia w swej klasyfi- 

 kacyi klimat Polski, wskazuje na pewne stanowisko indywidualne ziem naszych pod 

 względem klimatycznym. Indywidualizm ten naszego obszaru podnosi także R. Hult 

 w swej klasyfikacyi klimatów, oraz R. Merecki w swej „Klimatologii ziem pol- 

 skich" (Warszawa, 1916). 



Zauważmy, że wogóle w. większości znanych dotychczas podziałów klimatycznych 

 Europy na część Zachodnią i Wschodnią, granica tych dwóch działów przebiega w części 

 wschodniej terytoryum polskiego. 



Stanowisko klimatu ziem polskich wypływa już z poprzednio omówionego (por. 

 § 35) podziału klimatów według grup, który też został przedstawiony na specyalnej ma- 

 pie 1 ). Znajdujemy tam w obrębie Europy następujące grupy i dzielnice klimatyczne. 



DZIELNICA: 

 Atlantyku Północnego. 

 Atlantycka. 



Europy Zachodniej (z poddziałami na część alpejską i na 

 Europę NW). 



Baltycko-Polska (z poddziałami: polskim, szwedzkim, fiń- 

 skim i Bałtyku). 

 Węgry i Bałkany. 

 Czarnomorska (z Kaukazem). 

 Aralska. 



Rosyjska. 



Syberyi Zachodniej. 

 Azorska. 



Śródziemnomorska (z poddziałami na części: zachodnią, 

 wschodnią i czarnomorską). 



Oceanu Lodowatego Północnego. 



GRUPA VII: 

 Antlantycko- 



Europejska. 



VII a. 



VII b. 



VII c. 



VII d. 



GRUPA IX: 

 Pontyjsko- 



Azyatycka. 

 GRUPA II: 

 Rosyjsko- 



Syberyjska. 

 GRURA VIII: 

 Atlantycko- 



Śródziemno- 

 morska. 

 GRUPA I: 

 Arktyczna. 



IX a. 

 IX b. 

 IX c. 



II a. 

 II b. 



VIII 

 VIII 



I d, 



') Por. mapę p. t. „Próba podziału klimatów według grup" (Essai d'un groupement des regious 

 climatiąues) w tekście streszczenia francuskiego (Chapitre V). 



