187 



Do siedlisk głównych o znaczeniu ogólno-światowem należą: a) minimum pół- 

 nocnoatlantyckie, b) maximum środkowo-atlantyckie (azorskie), c) maximum zimowe 

 azyatyckie. Siedlisk zaś drugorzędnych, ważnych głównie dla Europy, jest około 10, 

 z których dla Polski są szczególnie ważne: 1) maximum karpackie, 2) minimum czar- 

 nomorskie, 3) maximum siedmiogrodzko-bałkańskie, 4) minimum węgierskie, 5) maxi- 

 mum alpejskie, 6) minima śródziemnomorskie; prócz tego mamy maximum (względnie 

 minimum) iberyjskie, maximum sezonowe szwedzkie i niektóre inne. 



Otóż cechę indywidualną klimatu Polski widzieć także można w stanowisku gra- 

 nicznem naszego kraju, w którym od południo-wschodu i od południa ścierają się 

 w porze zimowej wpływy maximum azyatyckiego z przeważającym wiatrem o kierun- 

 kach wschodnich, z wpływami siedlisk atlantyckich działania atmosfery z panującymi 

 wiatrami zachodnimi. 



Ten indywidualny charakter klimatu Polski pogłębiają Karpaty, otoczone siedli- 

 skami drugorzędnemi działania atmosfery ważnemi dla naszego kraju. 



Gdy w zimie przebiega w Polsce od południo-wschodu i od południa t. zw. oś 

 kontynentalna Woeikowa, oddzielająca dziedziny zachodnich i wschodnich wiatrów, 

 mamy (według S u p a n a) w lecie od zachodu pewną granicę między układem wiatrów 

 oceanicznym a lądowym. W publikacyi p. t. „Statistik der unteren Luftstrómungen" 

 (Lipsk, 1881) wykreśla A. Supan tę granicę od Rugii nieco ku zachodowi od Odry 

 i dalej w kierunku do Drezna. 



Według map izobar rocznych Europy mamy następujący rozkład geograficzny 

 przeciętnego ciśnienia atmosfery na poziomie morza. Dziedzina wysokich ciśnień, 

 ż centrum w środku Azyi między morzem Aralskiem a Bajkałem, wkracza wązkim pa- 

 sem do Europy Wschodniej, przyczem izobara 763 mm zatrzymuje się przed Karpata- 

 mi na południku Odessy poniżej 50-go stopnia szerokości geograficznej. Z drugiej zaś 

 strony podobnie wysokie ciśnienie panuje w Europie Zachodniej oraz w Środkowej 

 (maximum alpejskie). Minimum ciśnienia znajduje się w części północnej Atlantyku, 

 wysuwając się w kierunku morza Białego. Ponadto dziedziny minimów umiejscawiają 

 się na morzach, a przedewszystkiem nad morzem Śródziemnem i Czarnem. 



Zgodnie z tern dla ziem polskich mają znaczenie przedewszystkiem następujące 

 trzy dziedziny ciśnień. Dziedzina pierwsza z przeważającym kierunkiem wiatrów SW 

 powstaje pod wpływem wyższego ciśnienia w pasie środkowym Europy oraz niższycli 

 ciśnień na Atlantyku Północnym i Oceanie Lodowatym. Dziedzina ta panuje na wiel- 

 kim obszarze Europy Zachodniej oraz w jej częściach północnych, rozciągając się da- 

 leko na wschód w całej Syberyi Zachodniej aż do Jeniseju. Dziedzina druga, z prze- 

 ważającymi wiatrami NW, leży w dolinie barometrycznej między dwoma maximami, 

 jak to zaznacza J. Hann w swej „Handbuch der Klimatologie"; wiatry takie panują 

 np. na Podolu i w Besarabii. Dziedzina trzecia, z wiatrami przeważającymi SE i NE, 

 powstaje pod wpływem maximum azyatyckiego oraz depresyi na morzach Czarnem 

 i Kaspijskiem; występuje ona na t. zw. stepach czarnomorskich przeważnie już poza 

 terytoryum dawnej Polski. 



Układ zimowy izobar jest podobny do powyżej opisanego dla roku; występują 

 tu trzy dziedziny wiatrów (SW, NW i E), o których była dopiero co mowa. Jednak, 

 wobec szczególnie gęstego rozmieszczenia izobar w tej porze roku, mamy wtedy naj- 

 większe wartości wypadkowych. 



') Por. mapę na Tab. XXVII w publikacyi W. Gorczyńskiego p. t. „O ciśnieniu powietrza 

 w Polsce i Europie" (str. 265, oraz 54 mapy izobar; Warszawa, 1917). 



