190 



Pozostaje jeszcze do roztrząśnięcia pytanie o prądach powietrznych na granicy 

 zachodniej ziem polskich. Pytanie to jest tern ważniejsze, że już od południo-wscho- 

 du i od południa mamy określoną granicę klimatyczną wobec różnych kierunków 

 wiatru po obu stronach t. zw. osi kontynentalnej Woeikowa. W związku 

 z tą osią wykreślił A. Su pan w pracy p. t. „Statistik der unteren Luftstrómungen" 

 (8/*, str. 296, z 4 mapami; Lipsk, 1881) specyalną linię graniczną, którą oznacza jako 



LINIA .II". 



ZIMA. 

 (Granica a- 

 tlantycko-bie- 

 gunowego i 

 śródziemno- 

 morskiego u- 

 kładu wia- 

 trów). 



Fig. 18. Linie graniczne układu wiatrów w Europie według S u p a n a. 



„granicę atlantycko-biegunowego i śródziemnomorskiego układu wiatrów". Granica 

 ta ma znaczenie dla zimy; natomiast dla lata tenże autor wykreślił nową linię, którą 

 nazywa „granicą środkowo-europejską między układem wiatrów oceanicznym a lądo- 

 wym". Granicę tę motywuje Su pan istnieniem wysuniętego w głąb kontynentu 

 Europejskiego maximum od strony wysp Azorskich z jednej strony, a minimum na 

 Atlantyku Północnym i w Azyi od strony morza Kaspijskiego z drugiej strony. 



Jakkolwiek rozumowania Su pa na, oparte na materyałach z przed roku 1880, 

 wymagałyby obecnie już niejednej modyfikacyi, posługujemy się jednak na razie temi 

 danemi dla wykazania istnienia granicy klimatycznej ziem polskich na zachodzie. 



Opady. 



Prócz sum opadów i czasu ich trwania bardzo ważne znaczenie posiada rozkład 

 opadów w ciągu roku. Wobec związków pary wodnej z temperaturą możnaby już 

 z góry oczekiwać, że półrocze letnie (od kwietnia do września na półkuli północnej) 

 jest wogóle obfitsze w opady od półrocza zimowego. 



Reguła ta sprawdza się rzeczywiście na kontynentach, gdy natomiast dla obsza- 

 rów oceanicznych mamy warunki odmienne, a nawet wręcz przeciwne. Wchodzą tu 

 bowiem w grę stosunki rozkładu ciśnień, które na oceanach są bardziej sprzyjające 

 dla układów cyklonicznych i tworzenia się opadów właśnie w porze zimowej. Można 



