191 



przeto powiedzieć, że opady zimowe charakteryzują typ bardziej oceaniczny, a opady 

 letnie raczej kontynentalny typ klimatu. 



A. Supan 1 ) zestawił stosunki te kartograficznie w sposób następujący. Obliczał 

 on, w procentach sumy rocznej, wahania sum opadowych lub różnice między najwyż- 

 szym a najniższym opadem miesięcznym; Supan odróżnia przytem następujące 

 cztery kategorye: 



1) Opady we wszystkich porach roku z wahaniem poniżej 10° . Miesiące z ma- 

 ximum lub minimum są tu zmienne w poszczególnych latach bez jakiejkolwiek wy- 

 raźnej reguły. 



2) W dziedzinach z wahaniem przeciętnem od 10 do 20 n spotykamy już wy- 

 starczającą okresowość w rozkładzie opadów w ciągu roku. Jakkolwiek brak jeszcze 

 wyraźnej pory suszy, różnice między miesiącami suchszymi i bardziej dżdżystymi są 

 już wyraźniej zaznaczone. 



3) Gdy omawiane przez nas wahanie przewyższa 20% sumy rocznej, mówimy 

 już o klimacie z wybitnie zarysowanymi okresami suchymi i mokrymi. 



4) Do kategoryi czwartej należą obszary stale ubogie w opady, których suma 

 nie przewyższa np. 60 mm w żadnej porze roku. 



Charakterystykę tych stosunków opa- 

 dowych dla Europy wogóle i dla Polski 

 w szczególności najłatwiej uwidocznić 

 przy pomocy podanej tu mapki S u p a - 

 n a. Widać stąd, że w Norwegii, Anglii, 

 Islandyi, Hiszpanii, Włoszech i w Grecyi 

 występuje przewaga sum opadów w pół- 

 roczu zimowem (październik — marzec) 

 nad półroczem letniem (kwiecień — wrze- 

 sień). Pozatem zaś mamy w całej Euro- 

 pie przewagę opadów letnich nad zimo- 

 wymi, przyczem na kresach wschodnich 

 Polski występuje wzrost charakterystyczny 

 opadów letnich, który uważać można za 

 pewną cechę swoistą naszego kraju. 



Nie wchodząc w bliższe szczegóły 

 tego pytania, co byłoby na razie trudne 

 z powodu nieopracowanych dotąd w ca- 

 łości stosunków opadowych w Polsce 2 ), 

 ograniczymy się tylko do podania na ra- 

 zie paru przykładów liczbowych, wyja- 

 śniających pochodzenie liczb przedsta- 

 wionych kartograficznie przez Supana. 



Fig. 19. Amplitudy miesięcznych sum opadowych 

 (w % sumy rocznej według Supana). 

 Amplitudes de la variation annuelle des sommes 

 mensuelles des precipitations (en % des sommes 

 annuelles, d'apres Supan). 



Linia przerywana oddziela dziedziny z przewagą 

 sum opadowych iv półroczu zimowem (październik — 

 marzec) nad półroczem letniem (kwiecień — wrzesień). 

 Linie pełne oznaczają różnice od do 10$, od 10 

 do 20$ i t. d. między wysokościami opadów w mie- 

 siącu najbardziej i najmniej dżdżystym, wyrażone 

 również w ° sumy rocznej. 



') A. Supan. „Verteilung des Niederschlags auf der festen Erdoberflache". (Petermann's 

 Geographische Mitteilungen. A» 124. Gotha, 1898). 



'-') Por. Wł. Gorczyński: 1) „O opadach w Warszawie* (str. 38, Spr. Tow. Nauk. Warsz. 

 1911). 2) „O zmienności opadów (Ibidem. 1912) i 3) „Materyały do poznania opadów w Królestwie 

 Polskiem" (Warszawa, 1912), oraz G. Heli mann „Untersuchungen iiber die Schwankungen der Nieder- 

 schlage' (Berlin, 1909) i H. Wild „Nowyja normalnyja i piatiletnija koliczestwa osadkow" (Peters- 

 burg, 1895). 



