2 



i że nawet na glebie tego samego typu dwa pola obok siebie leżące o odmiennej hi- 

 storyi uprawy mogą wykazać wybitne różnice w plonach z przyczyny odmiennego 

 zasobu składników pokarmowych w ziemi. Trudno zaprzeczyć faktom codziennie stwier- 

 dzanym, chociaż one mimo to nie wyłączają możliwości* istnienia pod tym względem 

 i różnic typowych. Wszak już w praktyce rolniczej używany podział gleb na buraczano- 

 pszenne, żytnie i t. p. wskazuje, że poza czynnikami natury fizycznej istnieć muszą 

 i różnice, powodujące nawet przy tym samym materyale glebotwórczym, odmienną 

 przyswajalność zawartych w glebie składników pokarmowych, niezbędnych do za- 

 pewnienia normalnych plonów przy uprawie poszczególnych roślin. Czy jednak różnice, 

 z tego powodu pochodzące, okażą się pomiędzy poszczególnymi typami gleb tej wiel- 

 kości, że je jako charakterystyczne uznać będzie można, to właśnie pytanie, jakie po- 

 stawiliśmy sobie do rozwiązania. Nie przeczymy, że podjęcie tej kwestyi jest ryzykowne 

 i niełatwe do krytycznego skrystalizowania wniosków, zwłaszcza gdy materyał na jakim 

 się oprzeć musimy, mieści w sobie nietylko różnice pochodzące z odmienności typów ba- 

 danych gleb, ale gdy tkwi w nich też wpływ czynników postronnych, jak meteorologiczne, 

 uprawy, przedplonów i t. p.. To też pracę naszą uważamy raczej za próbę w tym kie- 

 runku przedsięwziętą, zachęceni, do niej obfitym, jak na nasze stosunki, materyałem 

 doświadczalnym, zebranym przez krajowe Zakłady doświadczalne w ciągu poważnego 

 szeregu lat. Doświadczenia, przeprowadzone nad zbadaniem potrzeb pokarmowych 

 gleb naszych, wykonane były zarówno z roślinami okopowemi, jak i kłosowemi; od- 

 mienny stopień zapotrzebowania składników pokarmowych przez poszczególne rośliny 

 rolnicze, różna ich zdolność asymilacyjna z zapasów gleby, a wreszcie obfitość mate- 

 ryału cyfrowego, skłania nas do podziału pracy na cztery części : I — z burakami cu- 

 krowymi. II — z ziemniakami, III — ze zbożami jaremi, IV — ze zbożami ozimemi, 

 które oddzielnie opublikujemy. Na pierwszy zaś plan wysunęliśmy doświadczenia 

 z burakami cukrowymi, jako z tą rośliną, która jest najwrażliwszą na poszczególne 

 składniki pokarmowe i jako taka, najłatwiej może wykazać różnice w ich zapasach 

 istniejące. 



Materyał doświadczalny, uwzględniony w naszych obliczeniach, pochodzi z prób 

 wykonanych w latach od 1899 do 1915 Stosownie do warunków przeprowadzonych 

 doświadczeń, były one wykonywane według odmiennej metody; na polach Zakładów 

 doświadczalnych, z bardzo nielicznymi wyjątkami, prawie zawsze stosowano poletka 

 1 arowe potrójnie powtarzane, natomiast w doświadczeniach, wykonanych na folwarkach, 

 tego ujednostajnienia nie było. Stacya Cukrowniczo-rolnicza w Grodzisku, a następnie 

 funkcyonująca w Jeżówce, przeprowadzała doświadczenia zbiorowe na poletkach 50 pr. 2 , 

 powtarzanych tylko jednorazowo, kontrolując poprawność wyników pólek nienawożo- 

 nych i z pełnym nawozem w r. 1899 i 1900 poletkami ^ 2 morgowemi, zaś w latach 

 1901 do 1903 poletkami kontrolującemi tej samej wielkości; w r. 1904 i 1906 już 

 wszystkie kombinacye nawozowe powtarzane były 2-krotnie. Poprawność doświadcze- 

 nia warunkowały różnice pomiędzy identycznemi poletkami nie większe jak lO ^. Na- 

 tomiast reszta doświadczeń zbiorowych, wykonanych od r. 1906 przez Zakłady Cukro- 

 wniczo-rolnicze, jakoteż i inne, posiadały stale poletka 1 arowe 3-krotnie powtarzane. 

 Wyniki z tej kategoryi doświadczeń, jakoteż pochodzące z pól Zakładów doświadczal- 

 nych, podawane są w materyałach w wielkościach średnich, przyczern notowano ° wa- 

 hań (błąd przeciętny w %) otrzymanej średnicy od rezultatów poszczególnych poletek 

 kontrolnych. Tam, gdzie tego % nie podano, nie przenosi on 5° . 



Jak z powyższego wynika, rozporządzamy materyałem nie zupełnie współmiernym, 

 ale sądzimy, że różnice, wynikające z tego powodu, dla naszych celów nie przedsta- 



