11 



Zasobność pokarmowa gleb buraczanych. 



Dawniejsze poglądy, dążące do określania zdolności produktywnej badanych gleb 

 przy pomocy analiz chemicznych (degestya kwasem solnym) nie doprowadzały do po-i 

 żądanych wyników; nie lepszy rezultat otrzymywano przy użyciu jako rozpuszczalnika 

 roztworu kwasu cytrynowego 1 ) lub też, jak w ostatnich czasach zaproponował Mit- 

 scherlich 2 ), wody nasyconej kwasem węglowym, mających rozpuszczać składniki 

 pokarmowe gleby w stosunku pobierania ich przez rośliny uprawne. Skoro się jednak 

 zważy, że z ogólnego zasobu materyi odżywczych w glebie tylko pewna ich część i to 

 w rozmaitej ilości, stosownie nictylko do charakteru chemicznego tych zapasów w ziemi, 

 ale także zależnie od czynników atmosferycznych i biologicznych, może być corocznie po- 

 bierana przez rośliny, skoro już sama rc ślina, zależnie od gatunku, odmienną posiada 

 zdolność pobierania tych przyswajalnych zapasów, a wreszcie, skoro one same w porówna- 

 niu z całkowitą zawartością składników pokarmowych w warstwie gleby, stanowią zaledwie 

 tysiączną ich część — to zrozumiemy, że droga chemiczna z założenia samego nie może do- 

 prowadzić do pożądanego celu. Analiza chemiczna może co najwyżej stwierdzić względny 

 stosunek tych zapasów w badanych glebach przy stosowaniu tego samego rozpuszczal- 

 nika, jako ogólną oryentacyę porównawczą, nie da nam jednak bezpośredniej wska- 

 zówki co do ich potrzeb nawozowych, z wyjątkiem wypadku zupełnego braku To też 

 zaczynają się pojawiać obecnie inne pomysły, mające stwierdzać w pracowniach wartość 

 produktywną warsztatów rolnych, jak np. metoda biologiczna 3 ), które to ważne dla 

 rolnictwa zadanie mają nadzieję szczęśliwiej rozwiązać. Jak narazie jednak, najpe- 

 wniejszym sposobem stwierdzenia żyzności gleby jest doświadczenie polowe, wykonane 

 w normalnych warunkach uprawy roślin gospodarskich. Lecz i tutaj jednostronne 

 traktowanie przedmiotu może zawieść; nie wystarczy ani jednoroczne doświadczenie, 

 ani przeprowadzenie go z jedną tylko rośliną. Potrzeby pokarmowe poszczególnych 

 gatunków roślin rolniczych zbyt się pomiędzy sobą różnią, zarówno pod względem 

 ilości, jak i wzajemnego stosunku potrzebnych składników pokarmowych, ażeby jedno- 

 stronnie użyte mogły dać odpowiedni obraz istotnych stosunków odżywczych w bada- 

 nej glebie; również i warunki meteorologiczne w jednorocznych doświadczeniach mogą 

 poważnie zmienić rzeczywisty stan rzeczy. Nie mniejszego też znaczenia jest także 

 przedplon, poprzedzający uprawę rośliny użytej w doświadczeniu, jakoteż i nawożenie 

 obornikiem czy nawozami zielonymi, stosowane na polu doświadczalnem. Krytyczne 

 uwzględnianie tych wszystkich czynników przy rozpatrywaniu wyników doświadczenia 

 jest konieczne, jeżeli nie chce się dojść do błędnych wniosków. Z tych też powodów 

 i w naszych zestawieniach ' podajemy przy wynikach poszczególnych doświadczeń ro- 

 dzaj przedplonu, a nadto dzielimy materyał zebrany z tego samego typu gleb na 

 trzy ew. cztery odrębne grupy: a) przy stosowaniu obornika jesiennego, b) obornika 

 wiosennego, c) bez obornika i d) na nawozach zielonych. 



Aczkolwiek prawo „minimum" Liebiga zostało z biegiem czasu rozszerzone i na 

 inne czynniki wpływające na produkcyę roślinną (Woliny 4 ), a w interpretacyi nawet 



') Nowe badania O. Lemmermanna (Land. Versuchst. Bd. LXXXIX. H. 2) dążą do wprowa- 

 dzenia \% kwasu cytrynowego do określeń przyswajalnego kwasu fosforowego, a \0% roztwór kwasu sol- 

 nego do oznaczeniu przyswajalnego potasu. Pfeifer (Land Versuchst.. 1915. H. 5) proponuje w tym 

 celu 1% HCI, aczkolwiek zastrzega się co do zupełnej miarodajności tej metody. 



») Land. Jahrbucher, 1910. 



3 ) Mu n ter (Zentralbl. fur Bakt , 1916). 



4 ) Woliny: „Forschungen auf dem Gebiete der Agrikulturphysik", Bd. 20. 1897. 



