36 



zostają one w zupełnej ze sobą zgodności. Równorzędność ta występuje nietylko przy 

 porównaniu stosunków wzajemnych niepobranego nadmiaru składników pokarmowych, 

 ale także i całkowitej ilości pobranych przez plony pokarmów. 



Nawożenie pola obornikiem, czy to w jesieni, czy na wiosnę, lub też zastosowa- 

 nie zielonego nawożenia pod buraki cukrowe, stosunki te niejednokrotnie poważnie 

 zmienia. Przedewszystkiem zainteresować nas muszą zmiany, wywołane obornikiem, 

 którym z zasady pod buraki się nawozi. Z góry też przewidzieć należy, że wprowa- 

 dzenie poważnych ilości składników pokarmowych z obornikiem do gleby, nie pozo- 

 stanie bez wpływu na intensywność działania nawozów sztucznych, zwłaszcza fosforo- 

 wych i potasowych, które, jak już wspominaliśmy, w mniejszym stopniu są wyzyski- 

 wane przez buraki cukrowe, aniżeli zawarte w oborniku. Zmiany jednak z tego po- 

 wodu zachodzące okażą się odmiennego znaczenia, zależnie od tego, czy zastosowano 

 nawożenie obornikiem w jesieni, czy na wiosnę. Skoro bowiem obornik jesienny ma 

 możność zmineralizowania się i przygotowania na następną wiosnę dostatecznej ilości 

 przyswajalnych związków pokarmowych, to wiosenny tylko częściowo jest w stanie 

 to zabezpieczyć i wpływ swój odżywczy zaznaczyć. Dlatego też w wypadkach jesien- 

 nego nawożenia obornikiem zaobserwować możemy daleko silniejsze zmiany w inten- 

 sywności działania nawozów sztucznych, aniżeli przy nawożeniu wiosennem. Jak te 

 stosunki układają się w glebach odmiennych typów widzimy na podanem zestawieniu 

 wyników naszych doświadczeń. 



Zmiany pod tym względem zachodzące najsilniej przejawiają się na rędzinach, 

 szczerkach i glinach, na których nawiezienie obornikiem w jesieni zmienia 

 nietylko intensywność działania nawozów sztucznych, ale także i ich wzajemny stosu- 

 nek. I tak: gdy na rędzinach nienawożonych obornikiem najsilniej działała sa- 

 le t r a, [słabiej superfosfat, a najmniej sól po t a s o w a, to jesienne nawożenie 

 obornikiem prawie nie wykazuje działania nawozów fosforowych, zaś azot i potas 

 w równej mierze działają słabo. Dostarczenie zatem zapasu przyswajalnych składni- 

 ków z obornikiem zmieniło na rędzinach zasadniczo obraz ich potrzeb nawozowych. 



Wprawdzie w tym wypadku mamy do czynienia z nierównomierną ilością do- 

 świadczeń i odmiennemi miejscowościami dakonywanych prób, lecz fakt ten stwierdza 

 się również w doświadczeniach wykonywanych równocześnie na tych samych polach 

 przy użyciu lub braku obornika. W tym względzie powołać się możemy na wyniki 

 przytoczone w naszej pracy (1„ c), które wykazują przeciętne działanie nawozów 

 sztucznych przy uprawie buraków cukrowych (10 dośw.) i ziemniaków (6 dośw.) wobec 

 obornika i bez niego, jak poniżej: 



Roślina: Pole bez obornika Pole z obornikiem 



działanie nawozów sztucznych, wyrażone w zwyżkach korzeni w q z ha: 





PA 



K 2 



N 



p,o s 



K,0 



N 



Buraki cukrowe . . 



31.5 



16.1 



38.9 



18.7 



12.9 



48.2 



Ziemniaki . . . . 



11.6 



24.4 



26.9 



1.9 



2.8 



18.8 



Widzimy zatem, że nawiezienie obornikiem zmniejsza przy uprawie buraków cu- 

 krowych przedewszystkiem zapotrzebowanie kwasu fosforowego, w nieznacz- 

 nym stopniu potasu, zaś zwiększa intensywność działania azotu. Jeszcze silniej 

 zmiany te występują przy uprawie ziemniaków, które w wypadku nawożenia oborni- 

 kiem nie reagują prawie już wcale na nawożenie fosforowe i potasowe. 



