47 



22.3 korzeni. Nie jest zatem wykluczonem, że ta nizka zwyżka działania saletry po- 

 chodzi z nieumiejętnego dawniej sposobu jej stosowania. 



Ze sprawą działania saletry na rozmaitych typach gleb wiąże się kwestya, nie- 

 mniej z naszego punktu widzenia godna uwagi, odmiennego zachowania się w tych 

 warunkach rozmaitych form nawozu azotowego. Doświadczenia w tym kierunku prze- 

 prowadzane w naszym kraju, a ogłoszone w innej pracy 1 ), wskazują, że na zdolność 

 korzystania przez buraki cukrowe z odmiennych źródeł nawozów azotowych, typowy 

 charakter gleby nie pozostaje bez wpływu. Odnosi się to przedewszystkiem do tych 

 nawozów azotowych, które przed asymilacyą ich przez rośliny muszą uledz przemia- 

 nom pod wpływem czynników chemiczno-biologicznych, tak odmiennie układających 

 się na typach gleb naszych. Jaśniej te stosunki wyjaśni ostateczne zestawienie zwy- 

 żek osiągniętych przez badane nawozy azotowe: 



Typ 

 gleby 



1 Ilość doświadcz.J| 



15.5 kg. N 

 wywołały zwyżkę 

 korzeni w q 



1 Ilość doświadcz. | 



15.5 kg. N 

 wywołały zwyżkę 

 korzeni w q 



Ilość doświadcz.)! 



15.5 kg. N 

 wywołały zwyżkę 

 korzeni w q 



Przyjmując działanie 

 saletry chilij.= 100, 

 otrzym. zwyżkę w % 



saletra 

 chilijska 



siarczan 

 amonu 



saletra 

 chilijska 



azotniak 

 wapnia 



saletra 

 chilijska 



saletra 

 wapniowa 



siar- | azot- 

 czan niak 

 amonu|wapnia 



saletra 

 wap- 

 niowa 



Szczerki . 



3 



12.19 



6.71 



1 



6.60 



—0.61 



3 



12.19 



9.22 



1 



56 ! —9 



76 



Bielice . 



10 



17.92 



10.73 



10 



17.34 



12.25 



11 



18.20 



12.43 



60 ' 71 



68 



Lóssy . 



9 



"25.50 



•23.41 



9 



43.08 



32.28 



2 



26.57 



26.87 



92 1 75 



1 



101 



Widzimy zatem, że zarówno siarczan amonowy, jakoteż i azotniak wapniowy, ba- 

 dane równocześnie na tych samych ziemiach, okazały się odmiennej wartości odżywczej, 

 zależnie od warunków istniejących na nich. W pierwszym rzędzie lóssy (zarówno 

 słabo-próchniczne, jak czarnoziemyj, a także bielice okazały się odpowiedniejsze 

 do przeprowadzenia koniecznych przemian chemiczno-biologicznych badanych związków 

 azotowych, aniżeli szczerki, na których procesy te przy użyciu siarczanu amonowego 

 przechodziły słabiej, a dla azotniaka okazały się nawet wprost niekorzystne. Znacze- 

 nie typu gleby na procesy odżywcze roślin w tym wypadku występuje jaskrawo. 



Co się tyczy kwasu fosforowego, stosowanego w postaci superfosfatu czy 

 żużli, to najsilniejsze jego działanie występuje na glinach, rędzinach i czar- 

 noziemach bagiennych, najsłabsze zaś na madach i czarnoziemach 

 zdegradowanych. Brak obornika, jako nawożenia podstawowego, zwiększa coś- 

 kolwiek efekt nawożenia 1 q superfosfatu, a również zwiększenie zwyżek tych wystę- 

 puje niejednokrotnie przy użyciu obornika wiosennego. 



Zdolność produktywna 1 q superfosfatu 16°^ waha się na rozmaitych typach gleb 

 dosyć znacznie i wynosi w wypadku nienawożenia obornikiem 1.9 q do 12.1 q ko- 

 rzeni, średnio z 65 doświadczeń 9 q; w obecności zaś obornika wahania te wynoszą 

 od 6 q do 35.3 q buraków, średnio z 137 doświadczeń 7.8 q korzeni. Ogólna prze- 

 ciętna działania 1 q superfosfatu 16% wypada przy 202 doświadczeniach na 8.1 q bu- 

 raków. 



) Por. D-r. J. Kosiński: „Kwestya azotowa w Królestwie Polskiem" r. 1916. 



