50 



wałyby na to, że to korzystne działanie kainitu najsilniej występuje na bielicach. 

 Jaka jest tego zjawiska bezpośrednia przyczyna, trudno konkretnie orzec przy obecnych 

 wiadomościach w tej sprawie, nie jest jednak wykluczone przypuszczenie, że na bieli- 

 cach uboższych w sód, jak szczerki (por. str. 7: bielice zawierają średnio 0.021% Na 2 0, 

 zaś szczerki 0.034% Na 2 0), sól kuchenna zawarta w kainicie działa korzystnie bezpo- 

 średnio jako składnik odżywczy lub zastępczo, w wypadku braku dostatecznej ilości 

 potasu, albo też, jak przypuszczają inni, oddziaływa na zwiększenie przyswajalności 

 potasu, uwolnionego przez działanie soli kuchennej z krzemianów. Wreszcie magnez, 

 zawarty w kainicie może odgrywać wybitniejszą rolę na bielicach lub też w końcu 

 wpływ chlorku sodowego na strukturę gleby silniej i korzystniej odbija się na tych 

 ziemiach, niż na szczerkach. 



Poznawszy poszczególne momenty wpływające na żyzność gleb, jakoteż zasob- 

 ność badanych typów w poszczególne składniki pokarmowe i ich wzajemny stosunek 

 w odniesieniu do potrzeb odżywczych buraków cukrowych, możemy na podstawie 

 przedstawionego materyału doświadczalnego przyjść do następującego określenia różnic, 

 istniejących pod tym względem w omawianych typach gleb naszego kraju: 



1) Szczerki stanowią gleby o małej naogół zawartości składników pokarmo- 

 wych, wśród których azot znajduje się w „minimum". Jako ziemie czynne reagują 

 one dobrze zarówno na nawożenie naturalne, jakoteż mineralne, przyczem saletra chi- 

 lijska zapewnia najwybitniejszą zwyżkę; nawozy fosforowe i potasowe, aczkolwiek dzia- 

 łają nieco słabiej, podnoszą jednak plony buraków na tyle silnie, że ich użycie okazuje 

 się również celowem. Z nawozów azotowych saletrzany, z fosforowych — super- 

 fosfat, a z potasowych— k a i n i t, zdają się być najwłaściwszemi formami nawozów 

 mineralnych. 



2) Bogatsze w składniki odżywcze od szczerków, bielice, posiadają w stosunku 

 do potasu zamałą ilość azotu i kwasu fosforowego, na które przedewszyst- 

 kiem silnie reagują; pozatem pełne nawożenie mineralne okazuje się również właściwe. 

 Chemicznie i biologicznie czynne te ziemie potrafią wszystkie formy nawozów azoto- 

 wych korzystnie zużytkować, zaś wobec łatwo rozpuszczalnych nawozów fosforowych 

 nie okazują zbyt wielkiej zdolności absorbcyjnej; natomiast z nawozów potasowych 

 bardziej są wdzięczne za kainit, aniżeli za skoncentrowaną sól potasową. 



3) Lossy zasobnością pokarmową najwięcej zbliżone do bielic, mniej więcej 

 w równej mierze wdzięczne są za każdy z nawozów mineralnych; i tutaj zatem pełne 

 nawożenie może okazać się celowe. Dzięki swej budowie morfologicznej należą lóssy 

 do gleb czynnych; dodatek wapna właściwość tę korzystnie może zwiększyć. Buraki 

 też na tych ziemiach prawie zarówno są wdzięczne za azotany, jak sole amonowe, 

 wartość nawozowa żużli niezbyt mniejsza jest od superfosfatu a kainit z ogólnych 

 przyczyn wykazuje wyższość nad solami skoncentrowanemi. 



4) Do najuboższych zarówno w ogólne, jak i przyswajalne zapasy związków od- 

 żywczych należą gliny; cierpią one przedewszystkiem na brak kwasu fosforo- 

 wego, a także azotu, przy względnym nadmiarze potasu. Przy złych fizycznych 

 własnościach tych ziem wiosenne nawożenie obornikiem daje bardzo słabe wyniki. 

 Bogate w związki kolloidalne, zapewniają gliny lepsze rezultaty po nawiezieniu żuż- 

 lami, jak superfosfatem. 



