52 



małej wartości próchnicy w czarnoziemach bagiennych, które rzeczywiście 

 na azot silnie reagują; torfowy również chrarakter próchnicy naszych czarnozie- 

 mów zdegradowanych oraz zmniejszająca się jej ilość w tych ziemiach, tłoma- 

 czy, zgodnie z wyjaśnieniami Miklaszewskiego, stwierdzony przez nas fakt 

 silnego reagowania gleb tego typu na nawożenie azotowe. 



Pozostawiając szczegółowe omówienie poglądów dotyczących żyzności gleb 

 w związku z historyą ich powstania, na tle badań gleboznawczych, do ostatniej części 

 niniejszej pracy, pragniemy narazie jeszcze, choć w krótkości, dotknąć znaczenia na- 

 szych wyników dla praktyki rolniczej. 



Wiadomo, że buraki cukrowe uważane są za najwybredniejszą roślinę uprawną, 

 wymagającą nietylko dobrych własności fizycznych głeby, ale też i dostatecznej za- 

 sobności w łatwo przyswajalne związki pokarmowe. To też pierwotnie pod uprawę 

 tej rośliny przeznaczano tylko ziemie wyborowe; w miarę jednak rozwoju przemysłu 

 cukrowniczego, coraz to nowe ziemie brano pod plantacye buraczane, tak, że obecnie 

 właściwie poza piaskami lotnymi, wszystkie typy gleb pod tę uprawę są używane. 

 Dzieje się to dzięki postępowi w technice uprawy roli i środkom poprawiającym fizy- 

 kalne własności gleby (drenowanie, melioracye torfowe, wapnienie i t. p.) i ich war- 

 tość odżywczą (nawozy mineralne). O wartości tych zabiegów pouczają nas wyniki 

 spotykane w praktyce rolniczej, które dowodzą, że nawet w najmniej dogodnych 

 pierwotnie warunkach można zapewnić korzystną kulturę buraka cukrowego (np. 

 torfy uprawiane systemem Rimpau'a). 



Wśród środków zapewniających normalne warunki produkcyi buraczanej, niepo- 

 ślednie miejsca zajmują nawozy mineralne. Dzięki im, nawet ziemie z natury uboż- 

 sze mogą być brane pod uprawę buraka i zapewniać odpowiednią rentę. Dochodo- 

 wość jednak tej melioracyi zależy przedewszystkiem od racyonalnego ich stosowania, 

 które na tern polega, ażeby w pierwszym rzędzie dodawać ziemi tych składników, 

 jakich jej z natury brakuje, a następnie w tej ilości, ażeby zaspokoić potrzeby od- 

 żywcze uprawianej rośliny. 



Że zabiegi te nie mogą być stosowane szablonowo, pouczają i nasze obecnie 

 wyniki; wskazują one, że jedne ziemie wdzięczne są za pełne nawożenie w dostatecz- 

 nej ilości użyte, inne wymagają w większej ilości jednego, a w mniejszej reszty skład- 

 ników pokarmowych, a wreszcie są i takie, na których zastosowanie tylko dwóch, 

 a nawet jednego z nich, będzie zupełnie uzasadnione. Poznać te wymagania roli 

 w każdym poszczególnym wypadku, to pierwszy obowiązek rolnika, który nie chce 

 na ślepo drogie nawozy mineralne u siebie stosować. Jeżeliśmy na podstawie poważ- 

 niejszej liczby doświadczeń przyszli do pewnego rodzaju uogólnienia co do potrzeb 

 nawozowych gleb poszczególnych typów, to wnioski wyprowadzone stąd mogą posia- 

 dać dla praktyki rolniczej tylko oryentacyjne znaczenie, nigdy zaś bezpośredniej wska- 

 zówki, na której rolnik mógłby się opierać. Wszak wiadomo, że nietylko historyą 

 uprawy i nawożenia poszczególnego pola w szeregu lat, ale nawet bezpośredni przed- 

 plon, mogą w niej poważnie zmienić zasób rozporządzalnych składników pokarmo- 

 wych; stąd też konieczność indywidualnego traktowania warsztatów rolnych, a nawet 

 poszczególnych ich pól. 



Naturalne zasoby pokarmowe pól są jednak zasadniczego znaczenia dla rentow- 

 ności uprawy rolniczej; dodatek nawozów naturalnych czy mineralnych tylko w pewnej 

 mierze jest w możności pokryć ogólny bilans pobranych składników pokarmowych. 

 Wpływa na to, między innymi, i ograniczona możność przyswojenia przez rośliny do- 

 danych w nawozach mineralnych składników pokarmowych; kwas fosforowy nawozów 



