JAN SZTOLCMAN. 



Celem niniejszej pracy jest ujednostajnienie nomenklatury ptaków krajowych — 

 zarówno łacińskiej, jak i polskiej. Co do pierwszej z nich, to przyznać trzeba, że do 

 niedawnych względnie czasów w ornitologii wszechświatowej panował chaos niebywały. 

 Nie będę tu rozbierał szczegółowo przyczyn powstania jego, a zaznaczę tylko, że po- 

 czątku tego nieładu szukać należy w rozbijaniu bardzo obszernych rodzajów linneu- 

 szowskich na mniejsze, ściślej określone i bardziej ze znaczeniem rodzaju (genus) 

 zgodne; następnie w tworzeniu nowych nazw gatunkowych w tych świeżo powstałych 

 rodzajach; dalej w jednoczesnem opisywaniu gatunków przez paru lub kilku uczonych, 

 co przy utrudnionym kontakcie przedstawicieli nauki było rzeczą łatwo zrozumiałą; 

 a wreszcie w różnym sposobie zapatrywania ornitologów na przynależność tej lub owej 

 formy do danego rodzaju lub gatunku. Rezultatem tych wielorakich przyczyn było 

 powstanie tak bogatej synonimii niektórych gatunków ornitologicznych, że ta zajmuje 

 nieraz po parę lub kilka stronic w dziełach ptakom poświęconych. 



Ażeby dalszemu nieładowi zapobiedz i nomenklaturę zoologiczną od zachwaszcze- 

 nia uwolnić, zoologowie na międzynarodowych kongresach zoologicznych ustanowili 

 prawo pierwszeństwa (lex prioritatis), na mocy którego dana forma winna nosić nazwę 

 rodzajową i gatunkową tego autora, który ją pierwszy ustanowił. Tym sposobem znacz- 

 na część form wróciła do dawnych nazw gatunkowych Linneusza i do nazw ro- 

 dzajowych jego następców, którzy w końcu XVIII-go i w pierwszej części XIX-go stu- 

 lecia porozbijali wielkie rodzaje linneuszowskie na szereg mniejszych, bardziej rzeczy- 

 wistości odpowiadających. W ornitologii największą zasługę w tym ostatnim kierunku 

 mają: Gmelin, Pallas, Tern minek, Brisson, Savigny, Cuvier, V i e i 1- 

 lot, Boie, Kaup, Brehm (ojciec), Bechstein, Koch, Scopoli, Naumann, 

 Leach, Hodgson, Bonaparte i inni. 



Prawo pierwszeństwa wkrótce po swem ustanowieniu znalazło poważne zastoso- 

 wanie w olbrzymiem dziele, które wyszło staraniem i nakładem Muzeum Brytańskiego 

 p. t. „Catalogue of the Birds in the British Museum" (London 1874 — 1895). Jest to 



Pam. Fizyogr. — Tom XXV. — Zoologia. 1 



