2 



ni mniej, ni więcej, tylko ornitologia powszechna, zawarta w 27 tomach, a opracowana 

 przez uczonych angielskich, niemieckich i włoskich, którzy za punkt wyjścia przyjęli 

 rok 1766, to jest rok pojawienia się XII-go wydania linneuszowskiej „Sistema Naturae", 

 to znaczy, że dzieła wydane przed tą datą nie były uwzględniane przy stosowaniu 

 prawa pierwszeństwa. Zdawaćby się mogło, że tym sposobem nomenklatura ornitolo- 

 giczna została ostatecznie uporządkowana. Tymczasem któryś z następnych kongresów 

 zoologicznych (zdaje się, że w Bernie 1904 r.) ustanowił, że za punkt wyjścia brać 

 należy rok 1758, to jest datę X-go wydania „Sistema Naturae". Posłużyło to za pre- 

 tekst licznym uczonym, zwłaszcza niemieckim, do wyszperania nazw z przed roku 1766 

 i tym sposobem nomenklatura łacińska ptaków uległa w dość znacznym procencie no- 

 wym zmianom i przeróbkom. 



W niniejszej pracy 'przyjąłem nomenklaturę uczonych z British Museum, ażeby 

 jednak dać czytelnikowi pojęcie o stopniu różnic, jakie mogą zachodzić w nazwach 

 ptaków w pracach różnych uczonych, przytaczam w synonimii poszczególnych gatunków 

 nazwy podane w najnowszej pracy niemieckich uczonych, pp. Reichenow'a i Hes- 

 se'go 1 ). Czytelnik może się przekonać, że na 164 podanych przezemnie gatunków, 

 w 44 wypadkach zachodzi różnica w nazwach przyjętych przez uczonych z British Mu- 

 seum oraz przez uczonych niemieckich, to jest blizko 27% ogólnej liczby. 



Jeszcze większe odchylenie znajdziemy u tych autorów, którzy przyjęli nomenkla- 

 turę trój-nazwiskową (rodzaj, gatunek, podgatunek), jak np. w dziele pp. Hartę r ta, 

 Jourdaina, Ticehursta i Witherby'ego p. t. „Handlist of British Birds" 

 (London 1912). Według porządku, przyjętego przez nich, tylko te gatunki, w których 

 niema podgatunków, noszą nazwy podwójne (rodzajową i gatunkową); w tych zaś, które 

 się rozbijają na podgatunki, nomenklatura jest trójnazwiskoWa, przyczem w formie ma- 

 cierzystej powtarza się nazwa gatunkowa, w innych zaś dodaje się do nazwy gatun- 

 kowej — nazwę podgatunkową. Tak np. kowalik typowy będzie miał nazwę Sitta 

 europaea europaea, Linn., a jego podgatunki: Sitta europaea homeyeri, Hart., 

 Sitta europaea caesia, Wolf, Sitta europaea sztolcmani, Doman. Ponieważ bar- 

 dzo często zdarza się (zwłaszcza z gatunkami linneuszowskimi), że nazwy: rodzajowa 

 i gatunkowa są jednobrzmiące, więc przyjmując nomenklaturę potrójną, spotkamy się 

 nierzadko z wszystkiemi trzema nazwami jednobrzmiącemi, jak np. Regulus regulus 

 regulus lub Pyrrhula pyrrhula pyrrhula i wielu innemi. Ten rodzaj nomenklatury 

 adoptował p. Domaniewski w swej pracy p. t. „Krytyczny przegląd avifauny Ga- 

 licyi" (Pam. Fizyogr. t. XXIII. 1915 r.), jak również d-r C. E. Hellmayr i A. Laub- 

 mann z Monachium („Nomenclator der Vógel Bayerns". Munchen, 1916). 



Muszę wyznać, że mój pogląd na ten sposób oznaczania różnych form świata 

 zwierzęcego jest odmienny i raczej skłonny jestem trzymać się systemu angielskich 

 uczonych z British Museum, którzy używają terminologii podwójnej, a tylko w danym 

 razie zaznaczają istnienie odmian lokalnych, które literami alfabetu greckiego lub nawet 

 potrójnemi nazwami oznaczają. Unika się tym sposobem przeciążania nomenklatury 

 niepotrzebnym balastem, a nauka nic na tern nie cierpi, gdyż istnienie form lokalnych 

 zostaje stwierdzone. 



Z kolei przejść muszę do naukowej nomenklatury polskiej, która według mego 

 przekonania powinna w zupełności odpowiadać nomenklaturze łacińskiej, to znaczy, 

 że łacińskim nazwom — rodzajowej i gatunkowej — powinny odpowiadać takież nazwy 



') Reichenow u. Hesse: „Netie Namenliste der Vogel Deutschland" (Journal fiir Orni- 

 thologie. Heft 3, Juli 1916, pp. 325—371). 



