3 



polskie, przyczem nazwa rodzajowa winna się pisać przez dużą. a gatunkowa — przez 

 małą literę, po obu zaś umieścić należy skrócone nazwisko autora nazwy gatunkowej. 



Potrzebę takiej nomenklatury odczuwali niemal wszyscy nasi autorowie i już na- 

 wet Rzączyński w przeważającej liczbie wypadków używa nazw podwójnych. 

 I rzecz dziwna, że ten z naszych ornitologów, któremu z natury rzeczy wypadało upo- 

 rządkować polską nomenklaturę naukową, tej właśnie pracy zaniedbał. Mówię tu o naj- 

 znakomitszym naszym ornitologu wszechświatowej sławy, Taczanowski m, którego 

 dzieło klasyczne „Ptaki krajowe" przez długie lata będzie służyło za podstawową pracę 

 ornitologiczną. Taczanowski, pisząc jeszcze swe pierwsze dzieło („O ptakach 

 drapieżnych Królestwa Polskiego" Warszawa, 1860), używał nazw podwójnych. Gdy 

 jednak z czasem przerzucił się na pole ornitologii wszechświatowej, zaczął przywią- 

 zywać mniejszą wagę do naukowej terminologii polskiej i dlatego w „Ptakach krajo- 

 wych" widzimy przy poważnej liczbie gatunków tylko pojedyncze nazwy. 



Pragnąc zrobić pierwszy krok na drodze uporządkowania polskiej naukowej no- 

 menklatury ornitologicznej, podjąłem pracę niniejszą nie w myśli jednak ostatecznego 

 decydowania w tej sprawie, gdyż do tego potrzeba albo potężnego autorytetu autora, 

 albo też powagi pierwszorzędnej instytucyi naukowej. Traktuję więc pracę moją jako 

 materyał do przyszłych wysiłków na tern polu. 



Z załączonej poniżej polskiej synonimii naszych ptaków przekonamy się łatwo, 

 że jest ona zachwaszczona nie mniej, niż łacińska. Z niej też wyciągniemy wniosek, 

 że w rozwoju ornitologii krajowej zaznaczyły się trzy główne epoki: 1-sza od Rzą- 

 czyński e g o (1745) do Kluka (1775) i Jarocki ego (1819); 2-ga do Tyzen- 

 hauza (1842 — 1846) i 3-cia do naszych czasów. To też nazwy, przyjęte przez tych 

 czterech autorów, najczęściej się powtarzają. Z natury rzeczy wypada, że Rzą- 

 czyński, jako ojciec naszej ornitologii, zajmuje pierwsze miejsce w tej seryi. 



W adoptowaniu nazw polskich kierowałem się jednocześnie kilkoma względami. 

 O ile możności trzymałem się tu prawa pierwszeństwa, nie we wszystkich jednak wy- 

 padkach dawało się ono zastosować. Często nazwy najdawniejsze były niezgodne 

 z istotą rzeczy lub też źle brzmiące, trudne do wymówienia, albo -li -też niewłaściwie 

 skonstruowane. Liczyć się też musiałem z rozpowszechnieniem nazwy danego ga- 

 tunku śród autorów, zwłaszcza ostatniej doby, a także śród plebsu ornitologicznego, 

 to jest śród ptaszników i preparatorów. Jako ilustracyę tego ostatniego wypadku 

 zacytuję przykład następujący: Kulczyk (Serinus serinus) według prawa pierwszeń- 

 stwa powinien nosić nazwę Zieleńczyk nadaną mu przez Kluka. Skoro jednak 

 wszyscy późniejsi autorowie utrzymali nazwę Tyzenhauza Kulczyk, pod którą 

 znają go też ptasznicy i preparatorowie, uważałem za stosowne utrzymać ją w nauce 

 z pominięciem pierwszeństwa dla nazwy Kluka. 



Tworzenia nazw nowych, zarówno rodzajowych, jak i gatunkowych, unikałem 

 starannie i tylko w razach koniecznej potrzeby uciekałem się do nich. Zdarzało się 

 to najczęściej z nazwami rodzajowemi, lecz i tutaj posiłkowałem się, o ile możności, 

 nazwami gatunkowemi, użytemi przez moich poprzedników. 



Zaznaczyć też muszę, że za punkt wyjścia przy stosowaniu prawa pierwszeństwa 

 przyjąłem oba dzieła R z ąc z y ń s k i ego (1721 i 1 745 j, gdyż „Myślistwo ptaszę" Cy- 

 gańskiego, choć starsze (wydane pomiędzy 1580 a 1600 r.), jako nienaukowe, 

 na uwagę nie może być brane. Pominąłem też zupełnie dzieło Kleina („Stemmata 

 Avium" Lipsiae, 1759), w którem nazwy są przeważnie wzięte z Rzączyńskiego, 

 lecz częstokroć tak poprzekręcane, że trudno nieraz domyśleć się ich właściwego 



