4 



Rutilus. Verorutilus. Erythrorutilus rutilus. 



var. lacustris. Pall. (Zoogr. Rosso -asiatica III. 1811. p. 314). 

 var. Iwidus. Heck. (Russeggars Reise I. 1843. p. 1039). 

 var. dangavensis. Dyb. (Cyprinoiden Livlands 1862. p. 92 — 97. Tab. VI). 

 var. Pausingeri. Steindachner (Verhandl. d. zool. botan. Geselschaft. Wien. 

 1866 p. 1122). 



var. communis. Jako wlew (Priroda II. 1873. p. 333). 

 var. fluviatilis. Ja ko wie w (ibidem p. 334). 



var. bolmensis. Mai mgr en (Góteborgs och Boguslans Fauna 1877. p. 560). 

 var. elata. Fatio (Faunę de la Suisse. p. 498. 1882). 

 var. elongata, crassa, aurata. Fatio (ibidem p. 499). 



Berg nie uznał wymienionych tu form za odmiany, wszystkie je włączył do 

 formy typowej; przytoczył 133 cytaty bibliograficzne, miał przed sobą 232 MM oka- 

 zów, przechowywanych w zbiorach Akademii petersburskiej, mianowicie 133 pocho- 

 dzących z Europy, 39 z Turkiestanu, 60 z Syberyi (ze 103 miejscowości różnych) — 

 całą tę masę materyału nie zróżnicował wcale, lecz wtłoczył wspólnie do niezmiernie 

 obszernie ujętej dyagnozy gatunku, następującej. „Płetwy piersiowe, brzuszne i odby- 

 bytowa czerwone. W linii nabocznej 41 — 45 łusek. Formuła gatunkowa: 



D. III 9—10; A. III 10-11; Sq. 41 l~ 8 . 45". 



3 — 4 



Tak postawiona dyagnoza pozwalała połączyć w jedną formę cały olbrzymi ma- 

 teryał. Opis gatunku, podany przez Berga, jest również w tym samym kierunku 

 syntetycznym ujęty; przytaczam go poniżej: 



„Powierzchnia brzuszna za obsadą płetw brzusznych ma mniej lub więcej wy- 

 raźną łuskowręgę, która jednak nie jest tak wyraźnie uwydatnioną jak u okazów z ro- 

 dzaju Scardinius. Trzecia kostka podoczodołowa jest rozszerzona. Kość szczękowa 

 górna (maxillare) sięga w tył prawie po linię przedniego brzegu oka. Kość szczęki 

 dolnej (dentale) dochodzi po przed bizeg przedni oka. Otwór paszczowy skośny, na- 

 wpół dolny; szczyt otworu leży w poziomie dolnego brzegu oka, lub też nieco wy- 

 żej. Zęby połykowe 6—5, rzadziej 5 — 5, a jeszcze rzadziej 6—6. Zęby mają zwy- 

 kle powierzchnię gładką, niekiedy występują zaczątkowe drobne fałdki płaszczyznowe, 

 wytwarzając niewyraźne ząbki. Kostka żarnowa na podniebieniu umieszczona czyli 

 kostka „wyrozubia" jest wydłużona, z przodu zaokrąglona i rozszerzona, ku tyłowi 

 zwężona i ucięta. Wyrostków na łukach skrzelowych bywa około 10. Płetwa grzbie- 

 towa ma brzeg wolny górny— równo ścięty. Początek płetwy grzbietowej przypada 

 nad początkiem obsady płetw brzusznych, albo też nieco poza nim. Płetwa odbyto- 

 wa ma brzeg górny równo ścięty, lub też słabo wcięty. Ubarwienie bywa dosyć sta- 

 łe. Płetwy: grzbietowa i ogonowa są popielatawe, reszta płetw posiada barwę żółtą, 

 lub czerwoną; ta ostatnia występuje najsilniej na płetwach brzusznych i odby- 

 towej. Tęczówki oka są żółto lub czerwono zabarwione. Długość całkowita wynosi 

 250—350 mm.". 



Berg powiada, że gatunek Rutilus rutilus L. podlega licznym odmianom, któ- 

 re „morphami" (postaciami) nazywa; wymienia ich pięć następujących, dokładniej 

 ich jednak nie określa. 



