11 



w dwójnasób o 100 min., a jego łuski miały wtedy 60 linii koncentrycznych na od- 

 cinku końcowym, to ilość tych linii teraz będzie podwójna = 120. Wogóle badania 

 nad łuskami ryb traktowane są bardzo pobieżnie i powierzchownie, a jednak warto 

 poświęcić tym badaniom więcej uwagi ze względu na to chociażby, że one dać nam 

 mogą pewne wskazówki odnośnie do wieku osobników. 



Ubarwienie osobnika, o którym tu mowa, była za świeża ciemno-oliwkowo-zielo- 

 na w górnej części ciała; boki zaś głowy, środek ciała i dolna część jego były sre- 

 brzysto-białawe. Tęczówki ceglasto-pomarańczowe. Wszystkie płetwy były o barwie 

 podstawowej czerwonawej, przytłumionej, jedne więcej, drugie mniej, barwą ciała 

 ciemno-oliwkową, stąd powstał kolor brudno-burakowy na płetwach grzbietowej i ogo- 

 nowej, natomiast czerwoność czystsza występowała najsilniej na płetwach brzusznych 

 i odbytowej. I tu wszakże nie nabierała ona tych żywych, majowych kolorów, wła- 

 ściwych okazom Rumienicy (Scardinius erythrophtalmus L.J. 



W skielecie naliczyłem kręgów 41, mianowicie: 4 szyjowych, 19 z żebrami czyli 

 brzusznych (z nich dwa ostatnie o 2 wyrostkach spodnich i z cieniutkiemi, szczątko- 

 wemi żeberkami, nazywamy kręgami lędźwiowymi) i 18 ogonowych (ostatni ogonowy 

 zrośnięty jest prawdopodobnie z dwóch). 



Ilość kręgów 41 jest stała; badałem tę ilość na 5-ciu okazach wojnowskich oraz 

 w Dorpacie, gdzie skieletowałem 3 okazy; miałem tam również 41 kręgów a różnica 

 tylko taka, że lędźwiowych było trzy, a nie dwa, jak w okazach wojnowskich (przed- 

 ni lędźwiowy miał żebra grubsze na okazach wojnowskich). 



Zębów na kościach połykowych dolnych 6 — 5. Z prawej strony pierwszy ząb 

 był zmieniany, pozostałe po nim zagłębienie, uwidocznione po oczyszczeniu kości, 

 wskazuje, że ząb nowy nie był się jeszcze połączył z kością, nie przyrósł do niej i to 

 przyrośnięcie nie okostniało jeszcze, w takich wypadkach pozostaje zawsze zagłębie- 

 nie na kości, świadczące że to jest miejsce dla zęba). Wogóle na zęby połykowe ryb 

 karpiowatych bardzo mało zwracają uwagi nowsi badacze — niedowierzając ich sta- 

 łości. Co do mnie, to zęby ryb karpiowatych uważam za nadzwyczaj ważny przed- 

 miot badań dla ichtyologów. Trzeba się tylko uzbroić w cierpliwość, by potrafić po- 

 konać początkowe trudności i nie zrażać się t. zw. niestałością. 



O stałości liczby zębów mogę tu tylko podać następujące własne obserwacye: 

 1) Na 20 okazów, z sadzawki Wojnowskiej pochodzących, znalazłem tylko u dwóch 

 5 — 5 zębów, u reszty (18 okazów) ilość zębów była normalna 6 — 5. 2) 13 okazów 

 preparowanych w Dorpacie miało normalną ilość zębów 6 — 5, jeden okaz posiadał 

 ilość zębów anormalną 6 — 6. 3) U kilkunastu okazów drobnych, do 50 mm. całko- 

 witej długości (z jeziora Czereszki położonego na lewym wybrzeżu Niemna), które 

 preparowałem, znajdowałem stale zębów 5 --5. Szósty ząbek, zwykle bardzo drobny* 

 u wszystkich tych okazów nie był wykształcony, sądzę więc, że on się rozwija do- 

 piero u większych okazów, czyli w wieku późniejszym. Drobnych okazów nie prepa- 

 rowałem uprzednio, więc fakt, o którym mowa, był dla mnie niespodzianką; miałem 

 zamiar zbadać go wszechstronnie, wojna stanęła jednak na przeszkodzie do wykonania 

 zamiaru. 



Na tern zakończę opis największego okazu, jaki miałem z gatunku Rutilus ru- 

 tilus L, a teraz popróbujemy porównać wymiary okazu tego z wymiarami największe- 

 go okazu z tablicy Berg'a (patrz Tablica III na str. 12). 



