13 



Obliczenia powyżej podane, odnośnie do wieku osobników gatunku Rułilus ru- 

 tilus L., zgadzają się mniej więcej z uprzednio cytowanem określeniem Arnolda. 

 Według niego okazy, których długość całkowita wynosi 200 — 270 mm , mają 6 lat 

 wieku; zaś okazy o 322 mm. długości całkowitej, mają 9 lat wieku. Trudno wymagać 

 ściślejszej zgodności w takich kwestyach, jak określenie wieku u ryb. Wszak nawet 

 w dziedzinie antropologii pomiędzy wzrostem a wiekiem osobnika trudno ustanowić 

 ścisły stosunek, cóż więc mówić o rybach, gdzie trudność jest daleko większa, tem- 

 bardziej, że kwestya „wieku" ryb była dotąd bardzo powierzchownie traktowana. Do- 

 piero dalsze i wszechstronniejsze badania będą w stanie wiek okazów ściślej i dokład- 

 niej określić, w każdym razie jednak wskazana jest droga, po której krocząc, można 

 dojść do celu, dalekiego jeszcze przed nami, niestety. 



Ozdoby godowe u gatunków z rodzaju Rutiliis były nieraz opisywane. Są one 

 wielce charakterystyczne, tak, że zostały nawet użyte dla określenia niektórych gatun- 

 ków, tak naprzykład R. Meydingeri Heckel nazwanego „Perlfisch". A jednak 

 pomimo to wszystko opisy tych ozdób są bardzo pobieżne i niedostateczne. 



Chcąc zebrać materyal dla opisu ozdób godowych u gatunku Rutiliis rutilus L., 

 forma Vojnoviensis, uprosiłem, ażeby okazy samców i samic w czasie tarła złowione 

 konserwowano w alkoholu do czasu mego przyjazdu na Litwę: Okazy takie opisuję 

 obecnie. 



Okaz samczy długości całkowitej 365 mm. Długość kości połykowych 27 mm. 

 Średnica łusek największych 17 — 18 mm. Według tych wymiarów wiek osobnika 

 określić można jako 9—10 letni. 



Głowa, przy porównaniu z okazem o 400 mm. całkowitej długości, jest wyższa 

 i grubsza (19,6% — 17,9° 5 ; 13,1% — 11,9%). Oko, długość pyska i przestrzeń zaoczna są 

 większe (3,9%— 3,5%: 7,5%— 6,8%; 12,4%- 11,9%), ciało jest grubsze (16,0%— 14,3%). Wy- 

 sokość trzonu większa (10,8—9,5%. Inne wymiary są prawie jednakowe. 



Ozdoby godowe występują głównie na okazach samczych. Samice o silnie roz- 

 winiętych jajnikach miały te ozdoby bardzo nikłe; mowa o nich będzie przy opisie 

 okazu samiczego. Tu zaznaczani tylko, że fakt obserwowany na okazach wojnowskich 

 nie zgadza się z relacyami ichtyologów. Tak np. Berg, mówiąc o formie płoci Ka- 

 spijskiej, R. caspicus, zaznacza najwyraźniej, że w czasie składania ikry, ciało całe 

 i płetwy tak u samców, jak i u samic pokrywają się ogromną ilością (mnożestwom) 

 silnie rozwiniętych tuberkułów (bugarkow). Rozwój tych wypukłości, powiada Berg, 

 rozpoczyna się jeszcze w porze zimowej, niekiedy nawet daje się spostrzegać już 

 w porze jesiennej. Opisując wyrozubia R. Friesii, powtarza znowu Berg, że cała 

 powierzchnia ciała, głowy i płetw pokrywa się ogromną ilością ostrych wypukłości 

 koloru mlecznego. Otóż samice płoci wojnowskiej, jak już zaznaczyłem uprzednio, 

 ozdób godowych mają bardzo mało. Samce natomiast mają te ozdoby silnie rozwi- 

 nięte. Głowa ich jest z wierzchu i z boków pokryta gęsto ustawionemi perełkowatemi 

 ostrokończastemi wypukłościami, koloru białawego. Pomiędzy wypukłościami są większe 

 i mniejsze; największe znajdują się na ciemieniu, mniejsze z przodu głowy. Roz- 

 mieszczenie nie jest prawidłowe, nie tworzą się szeregi, ani poprzeczne, ani podłużne. 

 Ilość perełek, wpoprzek przez głowę liczona, wynosi do 20; wzdłuż głowy licząc, do- 

 chodzi do 30. Na bokach głowy, na policzkach, perełki są nieliczne i przeważnie 

 płaskie. Przed nozdrzami, na wargach, zamiast perełek stoją drobne wypukłości bro- 

 daweczkowe nie białawe. Grzbiet ciała do obsady płetwy grzbietowej ma łuski z pe- 

 rełkami, które są ustawione na wolnym brzegu po 3 na każdej łusce, środkowa pe- 



